فصلنامه علمی پژوهشی حکمرانی فرهنگ

فصلنامه علمی پژوهشی حکمرانی فرهنگ

نسبت سند تحول قضایی و سند تحول شورای عالی انقلاب فرهنگی در پرتو تحقق احیای حقوق عامه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
حسین عبدی
استادیار و عضو هیئت علمی دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی، تهران ، ایران
10.22034/jsfc.2025.537687.2853
چکیده
«حکمرانی مطلوب» یکی از مفاهیم پربسامد در زمینه ارزیابی و کیفیت سنجی کارآمدی نظام های سیاسی و حقوقی است و ادبیات خاص آن ‌نیز دهه هاست در فضای گفتمانی پیامدسنجی برنامه های حاکمیتهای سیاسی شکل گرفته است. صرفنظر از اصول و قواعد مربوط به این مفهوم، ارکان سه گانه حاکمیتهای سیاسی(اجرایی، تقنینی و قضایی) هریک به طور توامان و هم افزا و البته ‌مستقل ؛ زمینه ، موضوع و ابزار تحقق حکمرانی شایسته و مطلوب هستند. در این‌میان رکن قضایی حاکمیت علاوه بر وصف مشترک بالا، وصف تامه دیگری نیز در نظارت بر تحقق درست حکمرانی بویژه بر قوه اجرایی نیز دارد. حکمرانی قضایی در نظام جمهوری اسلامی ایران بنابه ترسیم حاصله از اصول متعدد قانون اساسی، هدف دوره های متعدد متولیان نظام قضایی کشور بوده که علاوه بر تلاش مشابهی در ابتدای دهه ۱۳۸۰ مبتنی بر طرح توسعه قضایی، نقشه راه هدفگذاری این مهم در دوره های اخیر با شروع ریاست آیت الله رئیسی بر دستگاه قضایی کشور و درقالب «سند تحول قضایی» تبلور یافته که فارغ از میزان تحقق آن، مسیر و افق تلاش‌های اجزای مختلف هرم اداره دستگاه قضایی را تعیین نموده است.
کلیدواژه‌ها
حکمرانی قضایی
احیای حقوق عامه
سند تحول قضایی
سند تحول شورای عالی انقلاب فرهنگی

موضوعات

عنوان مقاله English

An Introduction to the Ratio Metric of Judiciary Development Document and Supreme Council of Cultural Revolution’s Development Document in the Light of Revitalization of the Public rights

نویسنده English

Hossein Abdi
Assistant Professor and Faculty Member of the Secretariat of the Supreme Council of the Cultural Revolution, Tehran, Iran
چکیده English

در این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و فراتحلیلی،علاوه بر طرح مبانی مفهومی افق چشم انداز این سند بویژه در راستای یکی ازحکمرانی قضایی در نظام جمهوری اسلامی ایران بنابه ترسیم حاصله از اصول متعدد قانون اساسی، هدف دوره های متعدد متولیان نظام قضایی کشور بوده که علاوه بر تلاش مشابهی در ابتدای دهه ۱۳۸۰ مبتنی بر طرح توسعه قضایی، نقشه راه هدفگذاری این مهم در دوره های اخیر با شروع ریاست آیت الله رئیسی بر دستگاه قضایی کشور و درقالب «سند تحول قضایی» تبلور یافته که فارغ از میزان تحقق آن، مسیر و افق تلاش‌های اجزای مختلف هرم اداره دستگاه قضایی را تعیین نموده است. ماموریتهای اساسی قوه قضائیه تحت عنوان«احیای حقوق عامه»موضوع بند 2 اصل 156 قانون اساسی،امکان سنجی نقاط مرتبط مفهومی سندتحول قضایی وماموریت فوق الذکر با گزاره های سند تحول شورای عالی انقلاب فرهنگی(مصوب خرداد 1401) بررسی می گردد و پیشنهاد هم افزا و همسو برمبنای دو سند یادشده در تعامل بین قوه قضائیه و شورای عالی انقلاب فرهنگی در راستای کمک شورای عالی انقلاب فرهنگی به تعمیق زمینه تحقق احیای حقوق عامه توسط قوه قضائیه در محورهای کلان صلاحیتی شورای عالی، ارائه می گردد.

کلیدواژه‌ها English

Judicial governance
restoration of public rights
judicial transformation document
transformation document of the Supreme Council of the Cultural Revolution
×    آدینه­وند، علی اصغر و علیان، مهدی(1395). حکمرانی خوب شهری در ایران، اولویت‌بندی مؤلفه‌ها و معرفه‌ها، تهران، نشریه راهبرد، 81(25).
×     امینی پژوه، حسین (1396)، واکاوی مفهومی کلید واژگان چندمعنا در قانون اساسی مدخل «حق و حقوق»، تهران، دفتر مطالعات قانون و قانون‌گذاری پژوهشکده شورای نگهبان.
×     اعلمی فریمان، هادی (1394) تبیین مفهوم حکومت‌داری خوب؛ خبر آنلاین؛ به نشانی: https://www.khabaronline.ir/news/216964.
×     بی‌نا (1397)، گزارش پژوهشی مطالعه تطبیقی: قوه قضاییه و حکمرانی در 16 کشور درحال‌توسعه، تهران، پژوهشگاه قوه قضاییه، تحقیقات قضایی (14).
×     بی‌نا، (1398)، احقاق حقوق عامه یعنی چه؟ روزنامه فرهیختگان، به نشانی: https://www.pishkhaan.net/news/148759.
×     بی نا (1395). گزارش پژوهشی واکاوی مفهومی کلید واژگان چند معنا در قانون اساسی (واژگان مدخل حق وحقوق)، 1396. پژوهشکده شورای نگهبان.
×     تنگستانی، محمدقاسم (1395). درآمدی بر مسئولیت قوه قضائیه در احیای حقوق عامه با تأکید بر وظایف سازمان‌ها و نهادهای عمومی، تحقیقات حقوقی (7)، تهران: پژوهشگاه قوه قضائیه.
×    تنگستانی، محمدقاسم (1396). نظام حقوقی هماهنگی و انتظام روابط میان دیوان محاسبات کشور و سازمان بازرسی کل کشور، مندرج در مجموعه تحقیقات قضائی 12(حقوق عمومی) تهران: پژوهشگاه قوه قضائیه.
×     دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی (1401)، سند تحول شورای عالی انقلاب فرهنگی (مصوب 3/3/1401). تهران: روابط عمومی و امور بین الملل.
×    رئیسی، ابراهیم (1398)، حقوق عامه، بهمن 1398، به نشانی: https://www.pishkhan.net/news/148759.
×     قلی پور، رحمت‌الله (1383). تحلیل و امکان‌سنجی الگوی حکمرانی خوب در ایران با تأکید بر نقش دولت، دانش و مدیریت، (67)، 111-85.
×      قطبی، محمد (1398). چیستی احیای حقوق عامه در فقه، به نشانی: https://rasanews.ir/fa/news/632346.
×     کشاورز، بهمن (1397). حقوق عامه چیست؟ به نشانی:https://www.irna.ir/news/83189349.
×     مرادی برلیان، مهدی (1396). گزارش نشست علمی با عنوان نسبت قوه قضائیه با حقوق شهروندی «مندرج در مجموعه تحقیقات قضائی» (حقوق عمومی). پژوهشگاه قوه قضائیه.
×     معاونت توسعه راهبردی قوه قضائیه؛ (1402)، سند تحول قضائی (بازنگری سال 1402)، تهران، پژوهشگاه قوه قضاییه.
×    نقره‌کار، محمد صالح (1388). نقش دادستان در صیانت از حقوق عامه، تهران: انتشارات جنگل، جاودانه.
×     هاشمی، سید محمد (1394). حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، ج 1، تهران، نشر میزان.