1
دانشجوی دکتری برنامهریزی توسعه آموزش عالی دانشگاه شهید بهشتی
2
دانشیار دانشگاه شهید بهشتی
3
استاد دانشکده فیزیک دانشگاه شهید بهشتی
چکیده
در پژوهش حاضر سعی شد با بهرهگیری از روش تحلیل محتوی کیفی و با نمونهگیری هدفمند و بهوسیله مصاحبه نیمهساختاریافته با 14 نفر از خبرگان و صاحبنظران علمی و اجرایی و درکی نظاممند از مسائل موجود در سیاستگذاری تولید علم نافع در نظام آموزش عالی کشور ارائه گردد. در گام بعدی، مسئلهبندی و لایهبندی مسائل از طریق اجرای گروه کانونی و با مشارکت 6 نفر از افراد شرکتکننده در مصاحبههای نیمهساختار یافته انجام یافت. مصاحبههای انجام شده در هر دو مرحله (نیمهساختاریافته و گروه کانونی) ضبط شدند و به شیوه مبتنی بر الگوی گرانهایم و لاندمن (2004) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافتههای پژوهش نشان داد که مسائل سیاستگذاری تولید علم نافع را میتوان در هشت مضمون (مسئله)؛ «ضعیف بودن پیوند بین دانشگاه و جامعه»، «نبود نظام نظارت و اعتبارسنجی مناسب برای رتبهبندی و تضمین کیفیت نهادهای علمی»، «ناکارآمدی نظام ارتقاء مرتبه اعضای هیئت علمی در جهتدهی فعالیتهای اعضای هیئت علمی بهسمت نیازها و مسائل کشور»، «نبود نظام مدیریت ملی و یکپارچه پژوهش در کشور»، «ناکارآمدی شیوه تأمین و تخصیص منابع مالی پژوهش»، «پایین بودن منابع مالی و اقتصادی اختصاص یافته به پژوهش و تولید علم»، «مبتنی نبودن سیاستگذاریهای علم بر آمایش آموزش عالی» و «ضعف در آموزشهای کاربردی و آموزش پژوهشمحور» ارائه نمود. همچنین لایهبندی مسائل فوق بر مبنای سه معیار گلوگاهی بودن مسئله، رابطه علت و معلولی بین مسائل و ویژگی برتری و نازسازگاری نشان داد که مسئله «مبتنی نبودن سیاستگذاریهای علم بر آمایش آموزش عالی» لایه اصلی در نظام مسائل سیاستگذاری تولید علم نافع محسوب میگردد.
1
MA (Management and Planning of Higher Education) Shahid Beheshti University
3
.
چکیدهEnglish
.
احسانی، وحید؛ موسی اعظمی و سید محمد باقر نجفی. (1395). «توسعه دانش بنیان» یا «شبه دانش نفتبنیان»: مسئله این است. فصلنامه رهیافت. شماره 64.
اسماعیلزاده، مظفر (1396). علم نافع، علم وبال. دو ماهنامه افق مهر. سال 12. شماره 56.
آزادی احمدآبادی، قاسم و حمزه علی نورمحمدی. (1395). تولیدات فناورانه و علمی ایران و مقایسه آن با برخی از کشورهای منطقه و جهان در فاصله سالهای 2016-2005. فصلنامه سیاستنامه علم و فناوری. دوره 6. شماره 3.
آهنچیان، محمد رضا . (1391). آمایش آموزش عالی و سیاستهای علم و فناوری کشور: تحلیل گسست بر اساس تجربهنگاری. فصلنامه سیاست علم و فناوری. دوره 5. شماره 1.
بازیار، فرزانه. (1395). مرتون و اخلاقیات علم.فصلنامه رهیافت. شماره 62.
بوذری، سیما. (1395). آمایش آموزش عالی در پهنه جغرافیایی کشور. فصلنامه پژوهش و برنامهریزی در آموزش عالی. دوره 22. شماره 2.
پارسونز، واین. (1394). مروری بر سیاستگذاری عمومی. مرکز پژوهشهای مجلس. دفتر مطالعات بنیادین حکومتی.
تقیزاده کرمان، نفیسه؛ رضوان حسینقلیزاده و طاهره جاویدی کلاته جعفرآبادی. (1394). آسیبشناسی تولید دانش در هستههای پژوهشی علوم انسانی. فصلنامه راهبرد فرهنگ. شماره 30.
توفیقی، جعفر و مقصود فراستخواه. (1381). لوازم ساختاری توسعه علمی در ایران. فصلنامه پژوهش و برنامهریزی در آموزش عالی. دوره 8. شماره 3.
ثمری، عیسی و غلامرضا گرایینژاد. (1391). نگاهی به جایگاه مفهومی آمایش آموزش عالی در آمایش سرزمین. مجموعه مقالات دومین همایش بینالمللی آمایش آموزش عالی: نظریهها و تجارب. دانشگاه مازندارن.
حسینی شاون، امین و حسینعلی جاهد. (1391). شناسایی موانع انجام فعالیتهای پژوهشی از منظر اعضای هیئت علمی دانشگاه تبریز. فصلنامه سیاست علم و فناوری. شماره 16.
حیرانی، حسین؛ ناصر باقری مقدم و سید رضا رضویپور. (1393). نگاشت خطمشیگذاری علم و فناوری در کشور بر اساس مدل فرآیندی خطمشیگذاری مطالعه موردی: شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری. سیاستنامه علم و فناوری. سال 3. شماره 3.
خانمحمدی، هادی و مصباحالهدی باقری. (1389). طراحی مدل مفهومی نظام علمی جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر اندیشه مقام معظم رهبری (مد ظله العالی). دوفصلنامه اندیشه مدیریت راهبردی. شماره 7.
داوری اردکانی، رضا. (1396). دانشگاه باید تجلی حقیقتطلبی باشد، نه کارگاه تولید مقاله. موجود در:
ربانی خوارسگانی، علی؛ وحید قاسمی؛ رسول ربانی؛ مهدی ادیبی سده و نادر افقی. (1390). تحلیل جامعهشناختی شیوههای تولید علم؛ تأملی در رویکردهای نوین. فصلنامه تحقیقات فرهنگی. دوره چهارم، شماره 4.
ربانی، علی و زهرا ماهر. (1391). علم و فرهنگ: تأملی بر مهمترین تحلیلهای فرهنگی در جامعهشناسی علم و فناوری. فصلنامه تحقیقات فرهنگی. شماره 1.
رشید حاجی خواجه لو، صالح. (1393). در دانشگاه، «دانش» گاهی تولید میشود. موجود در:
http://ayaronline.ir/1393/05/70788.html
رشید حاجی خواجه لو، صالح؛ یوسف زلفیاقدم و احسان پروین. (1396). تدوین نظام مسائل آموزش عالی ایران. مجمع عالی بسیج.
رضوینژاد، سید امین و حمید رضا ملکمحمدی. (1397). درآمدی تحلیلی بر مسئلهشناسی در سیاستگذاری امنیتی. فصلنامه مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی. دوره 8. شماره 27.
زارع احمدآبادی، حبیب؛ حسین منصور و محسن طاهری دمنه. (1388). واکاوی موانع انجام پژوهش در دانشگاهها و مراکز تحققاتی با استفاده از تکنیک TOPSIS فازی از دیدگاه اعضای هیئت علمی دانشگاه یزد. فصلنامه مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی. سال 13. شماره 44.
زاهدی، کیوان. (1388). بررسی فراگشت آموزش و پژوهش میانرشتهای: نیاز دیروز، رویکرد امروز، زیرساخت فردا. فصلنامه مطالعات میانرشتهای در علوم انسانی. دوره اول. شماره 4.
ستوده اصل، نعمت؛ راهب قربانی و علی رشیدیپور. (1393). بررسی مشکلات پژوهشی و موانع تولید علم از دیدگاه اعضای هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی سمنان. فصلنامه کومش. شماره 53.
سید طباطبایی، سید مهدی و سینا فریدونی. (1396). الگوی استخراج نظام مسائل آموزش و پرورش کشور مبتنی بر بیانات حضرت امام خامنهای حفظه الله تعالی. فصلنامه پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی. شماره 34.
شورای عالی انقلاب فرهنگی. (1389). نقشه جامع علمی کشور.
شورای عالی انقلاب فرهنگی. (1392). سند دانشگاه اسلامی.
فراستخواه، مقصود. (1388). دانشگاه و آموزش عالی؛ منظرهای جهانی و مسئلههای ایرانی. نشر نی. چاپ اول.
فرهمند، مهناز. (1392). بررسی تطبیقی جامعهشناسی علم بوردیو و رویکرد کنشگر – شبکه. فصلنامه فلسفه علم. سال 3. شماره 1.
قاضی طباطبایی، محمود و ابو علی ودادهیرعلی. (1386). جامعهشناسی علم فناوری: تأملی بر تحولات اخیر جامعهشناسی علم. نامه علوم اجتماعی. شماره 31.
قانعیراد، محمد امین و فرهاد خسرو خاور. (1390). جامعهشناسی کنشگران علمی در ایران. انتشارات نشر علم. چاپ اول.
قانعیراد، محمد امین. (1381). شیوه جدید تولید دانش: ایدئولوژی و واقعیت. مجله جامعهشناسی ایران. دوره4. شماره 3.
قانعیراد، محمد امین؛ امیر ملکی و زهرا محمدی. (1392). تحول فرهنگی در علم: از علم دانشگاهی تا علم پسادانشگاهی. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران. دوره 6. شماره 4.
قانعیراد، محمد امین؛ امیر ملکی و زهرا محمدی. (1393). مطالعه دگرگونی فرهنگی در سه نسل دانشگاهی (مطالعه موردی: اساتید علوم اجتماعی دانشگاههای تهران). مجله جامعهشناسی ایران. دوره 14، شماره 1.
کاظمی، اخوان. (1390). تحقق علم نافع، راهبردی بنیادنی در اصلاح و اعتلای علمی کشور. فصلنامه مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی. سال 15. شماره 49.
کراجکی طرابلسی، محمد بن علی بن عثمان. (1410). کنز الفوائد. نشر دار الذخائر. قم.
کریمیان، زهرا؛ زهرا صباغیان و بهرام صالح صدقپور. (1390). بررسی موانع و چالشهای پژوهش و تولید علم در دانشگاههای علوم پزشکی. فصلنامه آموزش عالی ایران. سال سوم. شماره 4.
گلشنی، مهدی .(b1397). در تولید علم، شریف باشیم و مرتباً مشق ننویسیم. موجود در:
http://www.iqna.ir/fa/news/3731525
مجلش شورای اسلامی. (1395). برنامه ششم توسعه (1399-1395).
مجمع تشخیص مصلحت نظام. (1384). سند چشمانداز بیست ساله جمهوری اسلامی ایران در افق 1404.
مطیع، حسین و سوده یاری .(1391). ملاک علم نافع در دانشگاه اسلامی بر اساس قرآن و احادیث. فصلنامه مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی. شماره 51.
مهدی، رضا؛ محمد یمنی دوزی سرخابی؛ زهرا صباغیان و حسن فاطمی.(1388). طراحی استراتژیهای اصلی پژوهش و تولید علم در گروه فنی – مهنسی کشور. فصلنامه آموزش عالی. سال 2. شماره 2.
مهر علیزاده، یداله؛ آزاده کرد زنگنه و آنتیا همایوننیا. (1391). آسیبشناسی آمایش آموزش عالی ایران: تحلیلی از تجربیات آمایش آموزش عالی قبل و بعد از انقلاب اسلامی ایران. فصلنامه آموزش عالی ایران. سال پنجم. شماره اول.
مهرعلیزاده، یداله و علی مهرعلیزاده. (1391). تحولات آمایش آموزش عالی در ایران بعد از انقلاب اسلامی. مجموعه مقالات دومین همایش بینالمللی آمایش آموزش عالی: نظریهها و تجارب. دانشگاه مازندارن.
مؤمن، زکیه. (1394). الگوی سیاستگذاری علم و فناوری با توجه به نقشه راه تمدنی الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت (از منظر مقام معظم رهبری). مجموعه مقالات کنگره بینالمللی علوم انسانی اسلامی. دوره 2. شماره 1.
میرزایی، مهدی؛ محمود ابوالقاسمی و محمد قهرمانی. (1395). موانع موقیت فعالیتهای پژوهشی کاربردی (تقاضامحور) در دانشگاه صنعتی اصفهان (1390-1381). فصلنامه آموزش عالی ایران. سال هشتم. شماره 2.
همتی، رضا. (1390). مطالعه جامعهشناختی مناسبات علم و جامعه (بررسی موردی حوزههای علوم پایه و فنی دانشگاه اصفهان). پایاننامه دکتری دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان.
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری. (1388). سند تحول راهبردی علم و فناوری کشور.
ولیزاده زارع، نجمه و محمد رضا آهنچیان. (1393). کند و کاوی بر واقعیتهای زنده نظارت آموزشی، فصلنامه مدیریت پرستاری، دوره 3، شماره 3.
B¨ohme, G., W. Van den Daele., R. Hohlfeld,. W. Krohn,. & W. Sch¨afer. (1983). Finalization in Science: The Social Orientation of Scientific Progress. Riedel. Dordrecht.
Behrens,T. R& O. Gray.(2001). Unintended Consequences of Cooperative Research: Impact of Industry Sponsorship on Climate for Academic Freedom and other Graduate Student Outcome. Research Policy. 30(2).180-185.
Brown, J. H. (2004). Facilitating research utilization, across-sector review of research evidence. IJPSM (International Journal of Public Sector Management.7(6). 534-552.
Ceyhan, M . (2010). dynamics of knowledge production and the social formation of the University. A Thesis Submitted to The Graduate School of Social Sciences of Middle East Technical University.
Edquist, C. (1997). Systems of Innovation: Technologies. Institutions and Organizations. Pinter publishers, New York/London.
Etzkowitz, H. & L. Leydesdorff. (1998). The endless transition: A “triple helix” of university–industry–government relations. Minerva. 3. 203–208.
Etzkowitz, H. & L. Leydesdorff. (2000). The dynamics of innovation: from National Systems and “Mode 2” to a Triple Helix of university–industry–government relations. Research Policy.9 (2). 109-123.
Funtowicz, S., J. Ravetz. (1993). Science for the post-normal age. Futures. 25. 35-755.
Gibbons, M . L, Camille & H. Nowotny.(1994). The New Production of Knowledge: TheDynamics of Science and Research in Contemporary Societies.London. Sage Publications.
Gibbons, M. (2002). Globalisation and the Future of Higher Education. Université Laval. Québec Canada.
Graneheim, U. H. & B. Lundman. (2004). Qualitative content analysis in nursing research: concepts, procedures and measures to achieve trustworthiness. Nurse Education Today. 24. 105-112.
Hessels, L.K. & v.L. Harro. (2008). Re-thinking new knowledge production: A literature review and a research agenda. Research Policy.740–760.
Hoppe, R. (2002). Cultures of Public Policy Problems. Journal of Comparative Policy Analysis: Research and Practice. 4 (3). 305-326.
Hsieh, F. H. & S. E. Shannon. (2005). Three Approaches to Qualitative Content Analysis. Qualitative health research. 15(9). 1277-1288.
Jacob, M.(2005). Re-norming the Science-Society Relation. CIRCLE, Lund University.
Klangboonkrong, Y. (2015). Modes of knowledge production: Articulating coexistence in UK academic science. A Phd Thesis Submitted to The Graduate of School of Management of Cranfield University.
Latour, B. (1997). On Actor Network Theory: A Few Clarifications. [Online] Available at http://www.keele.ac.uk/depts/stt/stt/ant/latour.htm
Majumder, M. A. A. (2004). Issues and priorities of medical education research in Asia. Annals Academy of Medicine. 33 (2). 257-326.
Merton, R. K. (1973). The Sociology of science: Theoretical and empirical investigations. University of Chicago Press.
Nguyen, Q., C. Klopper., & C. Smit. (2016). Affordances, barriers, and motivations: engagement in research activity by academics at the research-oriented university in Vietnam. pen Review of Educational Research. 3(1). 68-84.
Oliveira, (2000). Commodification of Science and Paradoxes in niversities. Science Studies.13(2). 23–36.
Rip, A. (2004). Strategic research, post-modern universities and research training. Higher Education Policy. 17(2). 153–166.
Slaughter, S., L. L. Leslie. (1997). Academic Capitalism: Politics, Policies, and the Entrepreneurial University. The John Hopkins University Press. Baltimore.
Tien, F. F. (2007). Faculty research behavior and career incentive: The case of Taiwan. International Journal of Educational Development. SSCI listed journals.4-17.
Wang, L.P, X. L. Jiang, L. Wang, G. R .Wang, & Y.J. Bai. (2013). Barriers to and Facilitators of Research Utilization: A Survey of Registered Nurses in China. PLoS ONE. 8(11). 1-9.
Weingart, P. (1997). From “Finalization” to “Mode 2”: Old wine in new bottles? Social Science Information. 36 (4). 591–613.
Ziman, J. (2000(. Real Science: What it is, and What it Means. Cambridge University Press.
رشید حاجی خواجهلو,صالح , علمالهدی,جمیله , طهرانچی,محمد مهدی و ابوالقاسمی,محمود . (1401). نگاشت نظام مسائل سیاستگذاری تولید علم نافع. فصلنامه علمی پژوهشی حکمرانی فرهنگ, 15(57), 95-136.
MLA
رشید حاجی خواجهلو,صالح , , علمالهدی,جمیله , , طهرانچی,محمد مهدی , و ابوالقاسمی,محمود . "نگاشت نظام مسائل سیاستگذاری تولید علم نافع", فصلنامه علمی پژوهشی حکمرانی فرهنگ, 15, 57, 1401, 95-136.
HARVARD
رشید حاجی خواجهلو صالح, علمالهدی جمیله, طهرانچی محمد مهدی, ابوالقاسمی محمود. (1401). 'نگاشت نظام مسائل سیاستگذاری تولید علم نافع', فصلنامه علمی پژوهشی حکمرانی فرهنگ, 15(57), pp. 95-136.
CHICAGO
صالح رشید حاجی خواجهلو, جمیله علمالهدی, محمد مهدی طهرانچی و محمود ابوالقاسمی, "نگاشت نظام مسائل سیاستگذاری تولید علم نافع," فصلنامه علمی پژوهشی حکمرانی فرهنگ, 15 57 (1401): 95-136,
VANCOUVER
رشید حاجی خواجهلو صالح, علمالهدی جمیله, طهرانچی محمد مهدی, ابوالقاسمی محمود. نگاشت نظام مسائل سیاستگذاری تولید علم نافع. حکمرانی فرهنگ, 1401; 15(57): 95-136.
