فصلنامه علمی پژوهشی حکمرانی فرهنگ

فصلنامه علمی پژوهشی حکمرانی فرهنگ

مطالعه تجربی ارتباطات بین معرف‌‌های دین‌داری؛ با استفاده از سه روش تحلیل عاملی تأییدی، تحلیل عاملی اکتشافی و یک روش شبکه‌مبنا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
مجید هادوی 1
سعید نریمان 2
1 دانش‌آموخته مقطع دکتری دانشکده عمران دانشگاه صنعتی شریف
2 عضو هیئت علمی شورای‌عالی انقلاب فرهنگی
چکیده
مدل‌های مفهومی دین‌داری، در نهایت فهرستی از معرف‌های دین‌داری و یک دسته‌بندی از این معرف‌ها در قالب ابعاد ارائه می‌کنند. مسئله اصلی این پژوهش ارزیابی و اصلاح این دسته‌بندی براساس مشاهدات تجربی است. ادعای پژوهش حاضر این است که اگر دقت لازم در ساخت سنجه انجام بگیرد، نتایج تجربی حاصله، با استفاده از تحلیل عاملی تأییدی و تحلیل عاملی اکتشافی امکان ارزیابی و در نتیجه اصلاح دسته‌بندی معرف‌ها در مدل‌ مفهومی مبنایی اولیه را خواهد داشت. ادعای دیگر پژوهش این است که با استفاده از رویکردهای شبکه‌ای، امکان تحلیل روابط مستقیم معرف‌های دین‌داری با یکدیگر فراهم است و می‌توان از قید ارائه ابعاد در مدل‌سازی مفهومی دین‌داری صرف‌نظر کرد.
در تحلیل عاملی تأییدی، سنجه حاصل از مدل مختار، مدل شجاعی‌زند، پس از ادغام دو بعد ایمانیات و اعتقادات مورد تأیید تجربی قرار گرفت. در تحلیل عاملی اکتشافی، یک عامل اصلی که حدود نیمی از کل دین‌داری را توصیف می‌کند در کنار سه عامل کوچک کشف شد. در روش شبکه‌مبنا نشان داده شد که اولاً اعتقادات و ایمانیات در مقایسه با شرعیات و عبادیات، در ساختار دین‌داری جامعه هدف، از مرکزیت و اهمیت بالاتری برخوردارند و ثانیاً به‌طور کلی مرکزیت و اهمیت شرعیات در آقایان در مقایسه با خانم‌ها و مرکزیت و اهمیت عبادیات در خانم‌ها در مقایسه با آقایان بیشتر است.
کلیدواژه‌ها
ساختار دین داری
سنجش دین داری
تحلیل عاملی تأییدی
تحلیل عاملی اکتشافی
تحلیل آماری شبکه مبنا

عنوان مقاله English

Religiosity structure: confirmatory factor analysis, exploratory factor analysis and a network-based approach

نویسندگان English

majid hadavi 1
Saeed Nariman 2
1 PhD from civil engineering department,Sharif university of technology
2 Faculty member at Supreme Council for Cultural Revolution
چکیده English

Conceptual models of religiosity eventually define a list of indices and also a grouping of these indices within their corresponding dimensions. The main contribution of this paper is to modify this grouping based on observational data. It is calimed that if the questionnaire is deigned carefully, then conducting confirmatory and exploratory analysis can be helful in modifying the grouping of the primary conceptual model. It is also claimed that using network approaches it is possible to analyse the relationship between the indices of religiosity directly.
Confirmatory factor analysis confirmed the grouping of our questionnaire which was based on shojaie-zand model. Exploratory factor analysis shows one big and three small factors; the big factor count for almost half of the variance. Network based approaches shows that cognitive elements of religiosity are more central than its behavioral elements. Network approach also shows that depriving behaviors are more central in mens' religiosity and worshipping behaviors are more central in womens'.

کلیدواژه‌ها English

religiosity structure
confirmatory factor analysis
exploratory factor analysis
measurement model
network-based approach
  • Andrews, F. M. (1984). "Construct validity and error components of survey measures: A structural modeling approach." Public opinion quarterly 48(2): 409-442.
  • Backor, K., et al. (2007). Estimating survey fatigue in time use study. international association for time use research conference. Washington, DC, Citeseer.
  • Berg, I. A. and G. M. Rapaport (1954). "Response bias in an unstructured questionnaire." The journal of Psychology 38(2): 475-481.
  • Borsboom, D. (2017). "A network theory of mental disorders." World psychiatry 16(1): 5-13.
  • Brown, T. A. (2014). Confirmatory factor analysis for applied research, Guilford Publications.
  • Cornwall, M., et al. (1986). "The dimensions of religiosity: A conceptual model with an empirical test." Review of Religious Research: 226-244.
  • Cramer, A. O., et al. (2012). "Dimensions of normal personality as networks in search of equilibrium: You can't like parties if you don't like people." European Journal of Personality 26(4): 414-431.
  • Dalege, J., et al. (2016). "Toward a formalized account of attitudes: The Causal Attitude Network (CAN) model." Psychological review 123(1): 2.
  • Dalege, J., et al. (2017). "Network structure explains the impact of attitudes on voting decisions." Scientific reports 7(1): 4909.
  • Dickinson, T. L. and P. M. Zellinger (1980). "A comparison of the behaviorally anchored rating and mixed standard scale formats." Journal of Applied Psychology 65(2): 147.
  • Epskamp, S., et al. (2016). "Network psychometrics." arXiv preprint arXiv:1609.02818.
  • Fruchterman, T. M. and E. M. Reingold (1991). "Graph drawing by force‐directed placement." Software: Practice and experience 21(11): 1129-1164.
  • Henseler, J., et al. (2015). "A new criterion for assessing discriminant validity in variance-based structural equation modeling." Journal of the academy of marketing science 43(1): 115-135.
  • Himmelfarb, H. S. (1975). "Measuring religious involvement." Social Forces 53(4): 606-618.
  • Johnson, W. R., et al. (1974). "Effects of alternative positioning of open-ended questions in multiple-choice questionnaires." Journal of Applied Psychology 59(6): 776.
  • King, M. B. and R. A. Hunt (1972). "Measuring the religious variable: Replication." Journal for the Scientific Study of Religion: 240-251.
  • Klockars, A. J. and M. Yamagishi (1988). "The influence of labels and positions in rating scales." Journal of Educational Measurement 25(2): 85-96.
  • Krosnick, J. A. (2018). Questionnaire design. The Palgrave Handbook of Survey Research, Springer: 439-455.
  • Krosnick, J. A. and M. K. Berent (1993). "Comparisons of party identification and policy preferences: The impact of survey question format." American Journal of Political Science: 941-964.
  • Monroe, B. M. and S. J. Read (2008). "A general connectionist model of attitude structure and change: The ACS (Attitudes as Constraint Satisfaction) model." Psychological review 115(3): 733.
  • Ostrom, T. M. (1969). "The relationship between the affective, behavioral, and cognitive components of attitude." Journal of experimental social psychology 5(1): 12-30.
  • Schmittmann, V. D., et al. (2013). "Deconstructing the construct: A network perspective on psychological phenomena." New ideas in psychology 31(1): 43-53.
  • Stark, R. and C. Y. Glock (1968). American piety: The nature of religious commitment, Univ of California Press.
  • امیدیان, ف., et al. (1396). "اعتباریابی مقیاس دینداری و نقش روش‌های تدریس فعال با رویکرد اسلامی بر میزان دینداری دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه." پژوهش های اجتماعی اسلامی 112(23): 87-110.
  • جمشیدیها, غ. and م. ب. آخوندی (1395). "الگویی قرآنی برای سنجش دینداری در ایران." آموزه های قرآنی 23(0): 55-78.
  • خدایاری‌فرد, م., et al. (1389). "مدل سنجش دینداری و ساخت مقیاس آن در سطح ملی." پژوهش های کاربردی روان شناختی 1(1): 1-24.
  • خدایاری‌فرد, م., et al. (1387). "آماده سازی مقیاس سنجش دین داری برای جمعیت دانشجویی." روان شناسی و علوم تربیتی 80(38): 23-46.
  • سراج‌زاده, س. and م. پویافر (1388). "سنجش دینداری با رهیافت بومی." جامعه شناسی مسائل اجتماعی ایران 2(0): 1-18.
  • سراج‌زاده, س. ح. (1378). "نگرش ها و رفتارهای دینی نوجوانان تهرانی و دلالتهای آن برای نظریه سکولار شدن." نمایه پژوهش 9(3): 105-118.
  • سراج‌زاده, س. ح. and م. ر. پویافر (1386). "مقایسه تجربی سنجه های دینداری: دلالت های روش شناسانه کاربرد سه سنجه در یک جمعیت." جامعه شناسی ایران 32(8): 37-71.
  • شجاعی‌زند, ح. and ع. ر. شجاعی‌زند (1395). "بررسی روایی در پیمایش های سنجش دینداری در ایران." جامعه شناسی کاربردی 63(27): 169-196.
  • شجاعی‌زند, ع. ر. (1384). "مدلی برای سنجش دینداری در ایران." جامعه شناسی ایران 21(6): 34-66.
  • شجاعی‌زند, ع. ر., et al. (1385). "بررسی وضعیت دین داری در بین دانشجویان." مطالعات ملی 26(7): 55-80.
  • طالبان, م. (1388). "چارچوبی مفهومی برای پیمایش دینداری در ایران." اسلام و علوم اجتماعی 2(1): 7-48.
  • طالبان, م. (1389). "برازش تجربی مدل های مفهومی- ساختاری از دینداری." راهبرد فرهنگ 12-13(3): 41-60.
  • کرم‌الهی, ن. ا. and ق. جوکار (1395). "مبانی الگوی اجتماعی سنجش دین داری در ایران." راهبرد فرهنگ 33(9): 93-116.            
  • محبوبی, ر. (1394). "ساخت مقیاس (بومی) برای سنجش دینداری." مدیریت در دانشگاه اسلامی 9(4): 117-134.
  • جمشیدیها, غ. and م. ب. آخوندی (1395). "الگویی قرآنی برای سنجش دینداری در ایران." آموزه های قرآنی 23(0): 55-7
  • خدایاری‌فرد, م., et al. (1389). "مدل سنجش دینداری و ساخت مقیاس آن در سطح ملی." پژوهش های کاربردی روان شناختی 1(1): 1-24.
  • خدایاری‌فرد, م., et al. (1387). "آماده سازی مقیاس سنجش دین داری برای جمعیت دانشجویی." روان شناسی و علوم تربیتی 80(38): 23-46.
  • شجاعی‌زند, ع. ر. (1384). "مدلی برای سنجش دینداری در ایران." جامعه شناسی ایران 21(6): 34-66.
  • طالبان, م. (1388). "چارچوبی مفهومی برای پیمایش دینداری در ایران." اسلام و علوم اجتماعی 2(1): 7-48.

 

فصلنامه علمی پژوهشی حکمرانی فرهنگ
دوره 14، شماره 56
شماره زمستان 1400
زمستان 1400
صفحه 57-91