فصلنامه علمی پژوهشی حکمرانی فرهنگ

فصلنامه علمی پژوهشی حکمرانی فرهنگ

معنای مرز در روابط بین فردی برای ایرانیان: پژوهشی با روش تحلیل تناظر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
مونا چراغی 1
زهرا بی‌غم 2
عباس ذبیح‌زاده 3
محمدرضا نیک فرجام 4
سجاد توسلی 5
1 استادیار دانشگاه شهید بهشتی
2 کارشناسی ارشد دانشگاه شهید بهشتی
3 دکتری تخصصی دانشگاه شهید بهشتی
4 دکتری تخصصی دانشگاه خوارزمی
5 کارشناس ارشد دانشگاه فردوسی مشهد
چکیده
مرز به‌معنای معیاری روان‌شناختی است که از یکپارچگی یک فرد یا گروه محافظت می‌کند و به فرد یا گروه کمک می‌کند محدودیت‌های واقع‌بینانه‌ای برای مشارکت در یک رابطه یا فعالیت تعیین کنند. وجود مرز‌های واضح برای سلامت جسم و روان انسان ضروری است. مفهوم مرز تا حد زیادی تحت تأثیر بافت فرهنگی است و برای افراد متفاوت می‌تواند معانی متفاوتی را تداعی کند. بنابراین می‌توان انتظار داشت که افراد درک متفاوتی از آن در هر بافت فرهنگی داشته باشند. مقاله حاضر با این سؤال آغاز می‌گردد که ساختار معنایی و مفهوم مرز برای ایرانیان چگونه است؟ در مرحله اول تعداد 289 نفر از طریق پاسخ‌دهی اینترنتی به یک سؤال، در پژوهش شرکت کردند. از آنها خواسته شد حداقل 10 کلمه را که در ارتباط با مفهوم مرز در روابط بین فردی به ذهن‌شان خطور می‌کند ارائه کنند. پس از استخراج 10 واژه پرتداعی، در مرحله دوم از 195 شرکت‌کننده خواسته شد تا بر اساس تکلیف مشابهت قضاوت شده، میزان ارتباط بین 10 واژه مذکور را به شکل دو به دو مشخص کنند. نتایج تحلیل تناظر نشان داد که کلمات مذکور با درنظرگرفتن دو بعد اهمیت طرف مقابل و سهولت ابراز خود قابل تبیین‌اند. بدین ترتیب چهار وضعیت در روابط بر اساس تغییرات دو بعد مذکور قابل فرض است که در هر کدام از این وضعیت‌‌ها مرز در روابط، خاصیتی متفاوت دارد. 
کلیدواژه‌ها
مرز
روابط بین فردی
ایران
فرهنگ
حریم خصوصی

عنوان مقاله English

The Meaning of Boundary in Interpersonal Relationships for Iranians: A Study Based on Correspondence Analysis

نویسندگان English

Mona Cheraghi 1
Zahra Bigham 2
Abbas Zabihzadeh 3
Mohammad Reza Nikfarjam 4
Sajjad Tavassoli 5
1 Department of Psychology, faculty of Psychology and Education. Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
2 Counseling center, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
3 Department of Psychology, faculty of psychology and education, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
4 Department of Psychology, faculty of psychology and education, Kharazmi University, Tehran, Iran.
5 Department of Psychology, faculty of psychology and education,Ferdowsi University, Mashhad, Iran.
چکیده English

Boundary is a psychological demarcation that protects the integrity of an individual or group or that helps the person or group set realistic limits on participation in a relationship or activity. Clear boundaries are essential for human physical and mental health. The concept of the boundary is largely influenced by the cultural context and can be associated with different meanings for different people. Therefore, it is expected that people have a different understanding of it in any cultural context. The present article begins with this question: how are the semantic structure and the concept of the boundary for Iranians? In firs phase, 289 participants responded to the research questionnaire online. They were asked to provide at least 10 words related to the concept of "boundaries in interpersonal relationships" based on producing the associative terms task. After extraction of 10 most-frequent words, 195 participants were asked to evaluate the pair relationship between these words with using judged-similarity task. Correspondence analysis results showed that these words can be explained by considering the two dimensions: "significance of relationship" and "ease of self-expression". Thus, four situations in relationships can be assumed based on the changes of the two dimensions. It seems that in Iranian culture, the boundary and privacy is a right which in relationship only the person who has higher status can have it.

کلیدواژه‌ها English

boundary
interpersonal relationships
Iran
culture
privacy
  • آریامنش، صابر؛ فلاح­چای، رضا و زارعی، اقبال (1392). مقایسه تمایزیافتگی بین زوج­های رضایتمند و زوج­های دارای تعارض زناشویی در شهر بندرعباس. پژوهش­های روانشناسی بالینی ومشاوره. 3 (1)، 98-81.
  • بیمن، ویلیام (1386). زبان، منزلت و قدرت در ایران. ترجمه رضا مقدم کیا. تهران: نشر نی.
  • ثریا، سیدمهدی (1388). شخصیت در فرهنگ. تهران: انتشارات دانژه.
  • چراغی، مونا و ابراهیم، مریم (1397). تحلیل روانشناختی رابطه والد-فرزندی در ضرب­المثل­های ایرانی: یک پژوهش کیفی. خانواده­پژوهی، 55، 410-383.
  • حاتمی، جواد (1392). درباره علم شناختی. تهران: امیرکبیر.
  • رحمانی، نرگس؛ قسیمی، میترا؛ محتشمی، جمیله؛ علوی مجد، حمید و یغمایی، فریده (1388). علل روانی، اجتماعی و اقتصادی طلاق از دیدگاه متقاضیان طلاق دادگاه­های خانواده تهران 86-1385. فصلنامه دنا. دوره 4، شماره 3و 4، 14-1.
  • زرگر، فاطمه و نشاط­دوست، حمید طاهر (1386). بررسی عوامل موثر در بروز طلاق در شهرستان فلاورجان. خانواده پژوهی، 11، 737- 750.
  • ذبیح­زاده, عباس، مظاهری، محمدعلی، حاتمی، جواد، پناغی، لیلی، نیک فرجام، محمدرضا (1396). ساختار معنایی حریم خصوصی در فرهنگ ایرانی: مطالعه­ای بر مبنای تحلیل تناظر. پژوهش­های روانشناسی اجتماعی، 7 (26)، 36-19.
  • سامانی، سیامک (1386). بررسی عمده­ترین عوامل ایجادکننده درگیری­های زناشویی در گروهی از دانشجویان متاهل در دانشگاه شیراز. خانواده پژوهی، 11 (3)، 658-669.
  • سریع­القلم، محمود (1390). اقتدارگرایی ایرانی در عهد قاجار. تهران: نشر فرزان روز.
  • شعبانی، رضا (1394). مبانی تاریخ اجتماعی ایران. تهران: نشر قومس.
  • شهابی، محمود و قائم­پور، محمدعلی (1397). مرزهای اجتماعی-فرهنگی در شهر تهران: بررسی شرایط شیوه مدیریت و پیامدها. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران. 11 (2)، 160- 133.
  • عباسعلی­زاده، علی (1389). صحنه­هایی از بگومگوهای همسران. تهران: نشر قطره.
  • فتحی، الهام؛ اسمعیلی، معصومه؛ فرحبخش، کیومرث؛ دانش‌پور، منیژه. (1394). حیطه‌های تعارض و استراتژی‌های حل آن در زوجین رضایتمند. فصلنامه فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی، سال ششم، شماره 24، 54-29.
  • محسن­زاده، فرشاد؛ محمدنظری، علی و عارفی، مختار (1390). مطالعات کیفی عوامل نارضایتی زناشویی و اقدام به طلاق (مطالعه موردی شهر کرمانشاه). فصلنامه مطالعات راهبردی زنان، 53، 7-23.
  • محسنی تبریزی، ع. ر.، معیدفر، س.، گلابی، ف. (1390). بررسی اعتماد اجتماعی با نگاهی نسلی به جامعه. جامعه­شناسی کاربردی، 41، 70-41.
  • مظاهری، محمدعلی؛ صادقی، منصوره السادات؛ روشن، محمد؛ اشتریان، کیومرث؛ احمدی، علی­یار؛ حمیدی، نفیسه؛ امامی، راحله؛ موتابی، فرشته؛ طهماسیان، کارینه؛ و پناغی، لیلی (1387). سیاست­ها، راهبردها و راهکارهای کاهش و کنترل طلاق در کشور. طرح تحقیقاتی مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی. چاپ شده.
  • هومن، حیدرعلی (1389). تحلیل تناظر و کاربردهای آن. تهران: سمت.
  • Allan, G., Crow, G., Hawker, S. (2011). Stepfamilies. New York: Palgrave Macmillan.
  • Ashforth, B. E., Kreiner, G. E., & Fugate, M. (2000). All in a day's work: Boundaries and micro role transitions. Academy of Management Review, 25(3), 472-491.
  • Boster, J. (2005). Emotion categories across languages. In H. Cohen & C. Lefebvre (Eds.), Handbook of categorization in cognitive science (pp. 188-223). Amsterdam: Elsevier.
  • Bowen, M. (1978). Family therapy in clinical practice. New York: Jason Aronson.
  • Brown, S. L., & Manning, W. D. (2009). Family boundary ambiguity and the measurement of family structure: The significance of cohabitation. Demography, 46(1), 85-101.
  • Calo, R. (2011). The boundaries of privacy harm. Ind. LJ, 86, 1131.
  • Carling, A., Duncan, S., Edwards, R. (2002). Analyzing families: Morality and rationality in policy and practice. London: Routledge.
  • Carroll, J. S., Olson, C. D., & Buckmiller, N. (2007). Family boundary ambiguity: A 30‐year review of theory, research, and measurement. Family Relations, 56(2), 210-230.
  • Chan, Y. K. (2000). Privacy in the Family: Its hierarchical and asymmetric nature. Journal of Comparative Family Studies, 31, 1, 1-17.
  • Cheal, D. (2002). Sociology of Family Life. London: McMillan Education.
  • Cheraghi, M., Mazaheri, M. A., Motabi, F., Panaghi, L., Sadeghi, M. S. (2018). Beyond the Couple: A Qualitative Analysis of Successful In‐law Relationships in Iran. Family Process, x, 1-18.
  • Cho, M. K., & Sillars, A. (2015). Face threat and face work strategies when family (health) secrets are revealed: A comparison of South Korea and the United States. Journal of Communication, 65(3), 535-557.
  • Cloud, H., & Townsend, J. (2002). Boundaries in marriage. Zondervan
  • Danziger, K. (1990). Constructing the subject: Historical origins of psychological research. Cambridge: Cambridge University Press.
  • Dickson-Swift, V., James, E. L., Kippen, S., & Liamputtong, P. (2006). Blurring boundaries in qualitative health research on sensitive topics. Qualitative Health Research, 16(6), 853-871.
  • Greenacre, M. (2007). Correspondence analysis in practice. New York: Chapman & Hall/ CRC press.
  • Jalali, B. (2005).Iranian families. In McGoldrick, M., Giordano, J., Garcia-Preto, N. (Eds.). Ethnicity & family therapy (451-468). New York: Guilford Publication.
  • Jaworska, N., & Chupetlovska-Anastasova, A. (2009). A review of multidimensional scaling (MDS) and its utility in various psychological domains. Tutorials in Quantitative Methods for Psychology, 5, 1-10.
  • Kağitçibaşi, Ç. (1996). Family and human development across cultures: A view from the other side. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum.
  • Kerig, P. K. (2005). Revisiting the construct of boundary dissolution: A multidimensional perspective. Journal of Emotional Abuse, 5(2/3), 5-42
  • Lamm, B., Keller, H., Yovsi, R. D., & Chaudhary, N. (2008). Grand maternal and maternal ethno theories about early child care. Journal of Family Psychology, 22(1), 80-88.
  • Lamont, M., & Molnár, V. (2002). The study of boundaries in the social sciences. Annual Review of Sociology, 28(1), 167-195.
  • Lord Nelson, L. G., Summers, J. A., & Turnbull, A. P. (2004). Boundaries in family professional relationships: Implications for special education. Remedial and Special Education, 25(3), 153165.
  • Luce, R. D., Hoffman, D. D., D'Zmura, M., Iverson, G., & Romney, A. K. (Eds.). (2013). Geometric Representations of Perceptual Phenomena: Papers in Honor of Tarow Indow on His 70th Birthday. Psychology Press.
  • Luhmann, N. (1982). The differentiation of society, New York, NY: Columbia University Press.
  • Markus, H. R. & Kitayama, S. (1991). Culture and the self: Implication for cognition, emotion and motivation, Psychological Review, 98, 224–253.
  • McCarthy, M., Fergus, K., & Miller, D. (2016). ‘I–We’ boundary fluctuations in couple adjustment to rectal cancer and life with a permanent colostomy. Health Psychology Open, 3(1), 2055102916633582.
  • McPherson, K. E., Kerr, S., McGee, E., Morgan, A., Cheater, F. M., McLean, J., & Egan, J. (2014). The association between social capital and mental health and behavioral problems in children and adolescents: an integrative systematic review. BMC psychology, 2(1), 7.
  • Minuchin, S. (1974). Families and family therapy. Cambridge, Mass: Harvard University Press.
  • Moore, C. C., Romney, A. K., & Hsia, T. L. (2000). Shared cognitive representations of perceptual and semantic structures of basic colors in Chinese and English. Proceedings of the National Academy of Sciences, 97, 5007-5010.
  • Parkin, R. and Stone, L. (2004). Kinship and family: an anthropological reader. Oxford: Blackwell
  • Petronio, S. (2002). Boundaries of privacy: Dialectics of disclosure. New York: SUNY Press.
  • Pizziconi, B. (2007). The lexical mapping of politeness in British English and Japanese. Journal of Politeness Research, 3, 207-241.
  • Purrington, A. (2014). The concept of leisure cross-culturally: An examination of leisure terms across three languages. (Unpublished doctoral dissertation).The Pennsylvania State University.
  • Romney, A. K., Boyd, J. P., Moore, C. C., Batchelder, W. H., & Brazil, T. J. (1996). Culture as shared cognitive representation. Proceedings of the National Academy of Sciences, 93, 4699-4705.
  • Romney, A. K., Moore, C. C., Batchelder, W. H., & Hsia, T. L. (2000). Statistical methods for characterizing similarities and differences between semantic structures. Proceedings of the National Academy of Sciences, 97, 518-523.
  • Rusch, C. D. (2004). Cross-cultural variability of the semantic domain of emotion terms: An examination of English shame and embarrass with Japanese hazukashii. Cross-cultural Research, 38, 236-248.
  • Sadeghi, M. S., Mazaheri, M. A., Motabi, F., Zahedi, K. (2012). Marital Interactions in Iranian Couples: Examining The Role of Culture. Journal of Comparative Family Studies., Vol. 43, No.2,
  • Schmied, V., & Lupton, D. (2001). Blurring the boundaries: breastfeeding and maternal subjectivity. Sociology of Health & Illness, 23(2), 234-250.
  • Weller, S. C., & Romney, A. K. (1990). Metric scaling: Correspondence analysis. Newbury Park, CA: Sage.

 

فصلنامه علمی پژوهشی حکمرانی فرهنگ
دوره 15، شماره 58
شماره تابستان
تابستان 1401
صفحه 99-125