فصلنامه علمی پژوهشی حکمرانی فرهنگ

فصلنامه علمی پژوهشی حکمرانی فرهنگ

طراحی الگوی راهبری اجرای مصوبات حوزه تعلیم و تربیت کشور (مطالعه موردی: مصوبات شورای عالی آموزش و پرورش)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
امید امراله 1
حیدر تورانی 2
1 استادیار دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی، تهران، ایران
2 استاد موسسه پژوهشی برنامه‌ریزی درسی و نوآوری‌های آموزشی، تهران، ایران
10.22034/jsfc.2025.524393.2796
چکیده
پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران لایحه قانون تشکیل شورای عالی آموزش‌وپرورش، از طرف وزارت آموزش‌وپرورش، تهیه و برای تصویب به شورای انقلاب اسلامی ایران، ارائه شد این لایحه در 15 ماده و 4 تبصره، در بهمن‌ماه سال 1358 به تصویب شورای مذکور رسید و برای اجرا به وزارت آموزش‌وپرورش ابلاغ شد. مطابق متن قانون مذکور، شورای عالی آموزش‌وپرورش، متصدی نظارت بر حسن اجرای مصوبات و توسعه ارتباطات با مجریان و مردم می­باشد. در سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش نیز، «نظارت بر حسن اجرای برنامه­های تحول راهبردی» به عهده شورای عالی آموزش‌وپرورش نهاده شده است. از طرفی مدل مشخص و مدونی نیز در این خصوص در شورای عالی آموزش‌وپرورش موجود نیست. لذا طراحی این الگو علاوه بر اینکه ضروری است، دارای نوآوری نیز می­باشد. در این پژوهش به منظور طراحی الگوی فوق‌الذکر، از روش آمیخته استفاده شده است. ابزار اندازه‌گیری در بخش کیفی، مصاحبه نیمه ساختاریافته و در بخش کمی اسناد داخلی و خارجی مرتبط با سیاست‌گذاری حوزه آموزش عمومی بود. نمونه آماری پژوهش در بخش مطالعه تطبیقی، کشورهای ایران، ایالات‌متحده آمریکا، ژاپن، فنلاند و انگلستان بودند که به ‌صورت هدفمند انتخاب و در بخش کیفی، نمونه آماری شامل اعضای کمیسیون‌ها و کارشناسان شورا‌های عالی آموزش‌وپرورش و انقلاب فرهنگی بودند که تعداد این افراد 30 نفر تعیین و به روش هدفمند انتخاب شدند. در این پژوهش از دو روش مطالعه تطبیقی و تحلیل مضمون استفاده شد. پس از استخراج نتایج بخش تطبیقی و اجرای مصاحبه‌ها و رسیدن به حد کفایت نتایج در نرم‌افزار مکس‌کیودا تحلیل شد و مدل پیشنهادی شامل سه بعدِ ارزیابی میزان تحقق اهداف اجرای سیاست آموزشی، ارزیابی فرآیند اجرایی سازی سیاست آموزشی و ارزیابی اثرات اجرای سیاست‌های آموزشی پیشنهاد شد. درنهایت از طریق روش پژوهش کمی توصیفی و از طریق پرسشنامه محقق ساخته نسبت به تعیین اعتبار الگوی پیشنهادی قضاوت شد. 
کلیدواژه‌ها
الگو
راهبری اجرای مصوبات
تعلیم و تربیت و شورای عالی آموزش و پرورش

موضوعات

عنوان مقاله English

Designing a leadership model for implementing the country's education sector approvals (Case study: Approvals of the Supreme Council of Education)

نویسندگان English

Omid Amrollah 1
Heidar Toorani 2
1 Assistant Professor, Secretariat of the Supreme Council of the Cultural Revolution, Tehran, Iran
2 Professor, Research Institute for Curriculum Planning and Educational Innovations, Tehran, Iran
چکیده English

مطابق ماده 4 سند تحول شورای عالی انقلاب فرهنگی، نظارت و ارزیابی حسن اجرای مصوبات شورا و ارکان آن و پیشنهاد به مراجع ذی‌صلاح، جزو وظایف این شورا است. همچنین در ماده ذکر شده، پی‌گیری، نظارت بر اجرا و به‌روزرسانی سیاست‌های آموزشی به عنوان وظایف شورا قرار دارد. لذا. این پژوهش به طراحی الگوی نظارت بر اجرای سیاست‌های آموزشی کشور پرداخته است. سند تحول بنیادین آموزش و پرورش یکی از دسته سیاست‌های آمورشی کشور محسوب می-شود؛ که در سال 1390 به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسیده است. در این پژوهش به منظور طراحی الگوی فوق الذکر، از روش آمیخته استفاده شده است. ابزار اندازه‌گیری پژوهش در بخش کیفی، مصاحبه نیمه ساختاریافته و در بخش کمی اسناد داخلی و خارجی مرتبط با سیاستگذاری حوزه آموزش عمومی بود. نمونه آماری پژوهش در بخش مطالعه تطبیقی، کشورهای ایران، ایالات متحده آمریکا، ژاپن، فنلاند و انگلستان بودند که به صورت هدفمند انتخاب و در بخش کیفی، نمونه آماری شامل اعضای کمیسیون‌ها و کارشناسان شورای‌های عالی آموزش و پرورش و انقلاب فرهنگی بوده که تعداد این افراد 10 نفر تعیین و به روش در دسترس انتخاب شدند. در این پژوهش از دور روش مطالعه تطبیقی و تخلیل مضمون استفاده شد. در این پژوهش پس از استخراج نتایج بخش تطبیقی و انجام مصاحبه‌ها و رسیدن به حد کفایت نتایج در نرم افزار مکس‌کیودا تحلیل شد و مدل پیشنهادی شامل ابعاد: ارزیابی میزان تحقق اهداف اجرای سیاست آموزشی، ارزیابی فرایند اجرایی سازی سیاست آموزشی و ارزیابی اثرات اجرای سیاست‌‌های آموزشی پیشنهاد شد.

کلیدواژه‌ها English

Model
leadership in implementing resolutions
education and training
and the Supreme Council of Education
  1. امراله، امید، و تورانی، حیدر(1403). طراحی و تبیین مدل نظارت بر حسن اجرای مصوبات شورای عالی آموزش‌وپرورش، کارفرما: دبیرخانه شورای عالی آموزش‌وپرورش، طرح پژوهش ملی، ایران، تهران.
  2. آیین‌نامه داخلی شورای عالی آموزش‌وپرورش، مصوب هیات وزیران مورخ 27/11/1381.
  3. آیین‌نامه شورای عالی آموزش‌وپرورش، مصوب مجلس شورای ملی، مورخ 17/06/1345.
  4. رضائی زاده، محمدجواد، و بیرجندی، علیرضا (1402). بررسی الگوی هیئت عالی نظارت بر سیاست‌های کلی جمهوری اسلامی ایران و قیاس آن با الگوی چینی، مطالعات الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی، 11(3)، 367- 384، DOR: 20.1001.1.23295599.1402.11.3. 7.2. 
  5. سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش، مصوب جلسه 697 شورای عالی انقلاب فرهنگی مورخ 05/07/1390.
  6. فرزین، میثم، وحیدی، احمد، و باقری، علی(1401). الگوی نظارت راهبردی تحقق سیاست‌های کلی نظام جمهوری اسلامی ایران، سیاست‌های راهبردی و کلان، 10(37)، 2-40. Doi: 10.30507/jmsp.2021.257164.2154.
  7. فضلعلی، مهرداد، و مرادی، مهدی (1398). مدل نظارت راهبردی وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، معاونت توسعه مدیریت و برنامه‌ریزی راهبردی.
  8. کرافت و فورلانگ (2017). سیاستگذاری عمومی، ترجمه: دکتر نادر هوشمندیار، نشر شورآفرین، چاپ سوم.
  9. لایحه قانونی راجع به تشکیل شورای عالی آموزش و پرورش، مصوبه شورای انقلاب اسلامی مورخ 27/11/1358.
  10. مرادی، مجید، و منصوریان، مصطفی (1404). شیوه‌های نظارت بر مصوبات شوراهای فراقوه‌ای در نظام حقوقی ایران. دانش حقوق عمومی، 14(2)، 207 -231. Doi:22034/QJPLK.2025.2109.1891 .
  11. مرادی، مهدی، فضلعلی، مهرداد، توکلی، غلامرضا، و میلانی نژاد، حمیدرضا (1402). طراحی الگوی نظارت راهبردی بر تحقق سیاست‌های کلی نظام (حین اجرا) در صنعت دفاعی، مطالعات بین‌­رشته‌ای دانش راهبردی، 13(50)، 139-171. DOR: 20.1001.1.24234621.1402.13.50.4.9 .
  12. مرادی، مهدی، و میلانی­نژاد، حمیدرضا (1400). الگوی نظارت بر اجرای سیاست‌های کلی نظام در صنعت دفاعی، سیاست دفاعی، 30 (114)، 59-91. DOR: 20.1001.1.10255087.1400.30.114.3.9 .
  13. Ø Antoninis, M., Alcott, B., Al Hadheri, S., April, D., Fouad Barakat, B., Barrios Rivera, M., ... & Weill, E. (2023). Global Education Monitoring Report 2023: Technology in education: A tool on whose terms?.
  14. Ø Ayele, C., Bekele, M., & Tafasse, M. (2024). Monitoring and Evaluation Practices: Implication to Education Policy Implementation in Gambella Region, Ethiopia. Education Journal, 13(3), 115-123. https://doi.org/10.11648/j.edu.20241303.14 .  
  15. Ø Hebbar, P. B., Dsouza, V., Nagelhout, G. E., van Belle, S., Srinivas Prashanth, N., Schayck, O. C. V., ... & Bhojani, U. (2025). A realist evaluation of the implementation of a national tobacco control programme and policy in India. Health Policy and Planning, 40(2), 140-152. https://doi.org/10.1093/heapol/czae081.
  16. Ø Howlett, M., Ramesh, M., & Perl, A. (1995). Studying public policy: Policy cycles and policy subsystems (Vol. 163). Toronto: Oxford university press.
  17. Ø Katangolo-Nakashwa, N., & Mfidi, F. H. (2025). Exploring the hurdles of implementing National School Health Policy in Namibian Schools: insights from stakeholders. BMC Health Services Research, 25(1), 131. https://doi.org/10.1186/s12913-024-12197-0 .
  18. Ø King Alexander, F. (2021). Academic capitalism, privatization and five decades of misguided federal higher education funding priorities and policies in the United States.
  19. Ø Mission, M., Casalaspi, D., & Korman, H. T. (2025). From Policy to Impact.
  20. Ø Nyarko, K., Urmee, T., Whale, J., Simsek, Y., & Haigh, Y. (2025). Assessing the effectiveness of energy policies in accelerating renewable energy-based mini-grid deployment: A case study. Energy for Sustainable Development, 85, 101631. DOI:10.1016/j.esd.2024.101631 .
  21. Ø Sakwe, B. T. D. Stakeholder Functions in Policy Implementation for Higher Education in Cameroon.
  22. Ø Savandha et al., 2024: 1022 S. D., Azzahra, A., & Kangas, J. (2024). The Integrated Governance Model for Improving Education Quality (IGMEQ): A Comparative Analysis of Indonesia and Finland Systems. OPSearch: American Journal of Open Research, 3(5), 1018-1028. DOI:10.58811/opsearch.v3i5.126.
  23. Ø Shams, L., Mobinizadeh, M., Nasiri, T., & Mohammadi, F. (2025). Prioritizing implementation solutions for the urban family physician policy in Iran: a multi-criteria decision-making study. BMC Health Services Research, 25(1), 143. https://doi.org/10.1186/s12913-025-12291-x.
  24. Ø Singh, A. K. (2025). From policy to practice: Challenges and pathway for advancing multilingual education through India’s national education policy 2020. Policy Futures in Education. DOI:10.1177/14782103251320532.
  25. Ø Sivutha, O., & Koo, H. Significance of the Education Strategic Plan in Promoting Quality of Education: A Provincial Case Study of Educational Officers on Planning Formulation and Implementation. វ៉ុល ៦ លលខ ១, 33.
  26. Ø Suryana, D., Husna, A., & Mahyuddin, N. (2023). CIPP Evaluation Model: Analysis of Education Implementation in PAUD Based on Government Policy on Implementation of Learning During the Covid-19 Pandemic. Jurnal Obsesi: Jurnal Pendidikan Anak Usia Dini, 7(4), 4386-4396. DOI: 10.31004/obsesi.v7i4.3722 .
  27. Ø Vaithianathan, V., Shastri, D. S., Nandakumar, V., Misba, M., Kumar, P. S., & Boopathi, S. (2025). NEP Policy Implementation Strategies in Education in India. In Educational Philosophy and Sociological Foundation of Education (pp. 325-356). IGI Global.