فصلنامه علمی پژوهشی حکمرانی فرهنگ

فصلنامه علمی پژوهشی حکمرانی فرهنگ

آسیب شناسی «قانون حمایت از آمران به معروف و ناهیان از منکر» با نظر به اصل هشتم قانون اساسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
عضو هیئت‌علمی دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی، تهران، ایران
چکیده
بعد از تصویب «قانون حمایت از آمران به معروف و ناهیان از منکر» به ‌عنوان اصلی‌ترین قانون مجلس شورای اسلامی در حوزه امر به معروف و نهی از منکر (مصوب 1394)، این انتظار می­رفت که این امر گامی اساسی در راستای اجرائی سازی اصل هشتم قانون اساسی باشد. ولیکن در واقعیت این مصوبه صرفاً یکی از ابعاد اصل هشتم قانون اساسی را آن‌ هم تنها از جنبه حمایت از آمران و ناهیان پوشش می­داد. لذا این قانون اگر چه در حمایت از آمران و ناهیان و احقاق حقوق آنها موفق عمل کرد؛ ولی به خاطر داشتن نواقص و مشکلات متعدد، در مجموع تأثیر لازم و کافی را برای رواج امر به معروف و نهی از منکر به همراه نداشت. این پژوهش کاربردی(برای دستگاه ­های مقنن و متولی) در تلاش است  با استفاده از روش تحلیل استنتاجی- استنباطی، به بررسی این مسئله بپردازد که «قانون حمایت از آمران به معروف و ناهیان از منکر» با توجه به آن که سالانه هزینه­ های زیاد مالی و انسانی به آن اختصاص داده شده است؛ نظر به اصل هشتم قانون اساسی، با چه آسیب ­ها و نواقصی مواجه است؟ یافته­ های پژوهش نشان داد که ضعف محتوایی، نگاه محدود به گسترده امر به معروف و نهی از منکر، ضعف ساختار اجرائی، ناکارآمدی ترکیب اعضای ستاد مرکزی و عملکرد ضعیف ستادهای استانی و فقدان ضمانت اجرائی از مهم‌ترین عارضه ­ها و نقایص قانون و عوامل اصلی عدم اجرائی سازی این قانون می­ باشند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Pathology of the "Law on the Protection of Commanders to Good and Prohibitors of Evil" Regarding Article 8 of the Constitution

نویسندگان English

mohammad javad valizadeh
Mohammad ali Dolat
Member of the Faculty of the Supreme Council of the Cultural Revolution, Tehran, Iran
چکیده English

After the approval of the "Law on the Protection of Commanders to Good and Prohibitors of Evil" as the main law of the Islamic Consultative Assembly in the field of enjoining good and forbidding evil (approved in 2015), it was expected that this would be a fundamental step toward implementing Article 8 of the Constitution. However, in reality, this legislation only covered one aspect of Article 8 of the Constitution, and that was merely from the perspective of supporting the commanders and prohibitors. Therefore, although this law successfully supported the commanders and prohibitors and asserted their rights, due to numerous shortcomings and issues, it did not have the necessary and sufficient impact on promoting enjoining good and forbidding evil overall. This applied research (for legislative and regulatory bodies) seeks to address the issue, using deductive-inductive analysis, of how the "Law on the Protection of Commanders to Good and Prohibitors of Evil," in light of the significant financial and human costs allocated to it annually, faces what damages and deficiencies regarding Article 8 of the Constitution. Research findings indicate that content weaknesses, a limited perspective on the wide scope of enjoining good and forbidding evil, weaknesses in the executive structure, inefficiency of the central committee member composition, poor performance of provincial headquarters, and lack of enforcement guarantees are among the main ailments and deficiencies of the law and the primary factors impeding the implementation of this law.

کلیدواژه‌ها English

Enjoining good
forbidding evil
Law on the Protection of Commanders and Prohibitors
Article 8 of the Constitution
  1. قرآن کریم.
  2. نهج‌البلاغه.
  3. ابن أبی الحدید (1363). شرح نهج‌البلاغة. قم: مکتبة آیت الله العظمی المرعشی النجفی (ره).
  4. اساسنامه سازمان تبلیغات اسلامى (1387).
  5. اساسنامه سازمان صداوسیماى جمهورى اسلامى ایران (1368).
  6. آیین نامه ستاد پیشگیری و حفاظت اجتماعی (1383). قوه قضائیه.
  7. بابائی، احسان (1389). «الزامات حقوقی و قانونی اجرائی شدن اصل هشتم قانون اساسی». گزارش مرکز پژوهش­های مجلس شورای اسلامی.
  8. باقرزاده، قاسم (1391). نباید نسبت به کسی که در حال سقوط از هویت انسانی است، بی­تفاوت بود. نشریه کیهان فرهنگی، (313)‌، 314 و 315.
  9. بیانات مقام معظم رهبری، پایگاه حفظ و نشر آثار آیت الله­العظمی خامنه­ای: (khameni.ir).
  10. جانسون، چالمرز (1363). تحول انقلابی؛ بررسی نظری پدیده انقلاب. ترجمه حمید الیاسی، تهران‌: امیرکبیر.
  11. جایگاه، اهداف و وظایف شوراى عالى انقلاب فرهنگى (20/7/1376).
  12. جعفری، مجتبی و قدرتی، روح‌الله (1402). «ابهامات قانون حمایت از آمران به معروف و ناهیان از منکر مصوب 1394». اندیشه‌های حقوق عمومی، 12‌(2).
  13. جوان آراسته، حسین (1401). «بایسته‌های الگوی مطلوب نظارت عمومی بر حکومت مبتنی بر اصل هشتم قانون اساسی». نشریه مطالعات انقلاب اسلامی، 19 (70).
  14. چلبی، مسعود (۱۳۷۹). جامعه شناسی نظم. تهران: نشر نی.
  15. حر العاملی، محمد بن الحسین (١٤٠١ق). وسائل الشیعه؛ منشورات المکتبة الإسلامیة.
  16. حکیم، منذر حکیم (١٤٣٠). مجتمعنا فی فکر و تراث الشهید محمد باقر صدر، طهران: المجمع العالمی للتقریب بین المذاهب الاسلامیه مرکز الدراسات العلمیة.
  17. خمینی، روح‌الله (۱۳۷۸). صحیفه نور، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
  18. خیری، حسن (1394). «بررسی جامعه‌شناختی قانون حمایت از آمران به معروف و ناهیان از منکر. مجله بررسی مسائل اجتماعی ایران»، ۶ (2).Doi: 22059/ijsp.2015.58560
  19. راهکارهای اجرایی گسترش فرهنگ عفاف و حجاب (1384). شورای عالی انقلاب فرهنگی.
  20. رجبی، محمود (۱۳۷۸). تاریخ تفکر اجتماعی اسلام، تهران: سمت.
  21. زارع، اکبر (1395). «تحلیل حقوقی اصل هشتم قانون اساسی در راستای تحقق منشور حقوق شهروندی». دومین همایش ملی تبیین حقوق شهروندی.
  22. سند تحول بنیادین آموزش­ و پرورش (1390). شورای عالی انقلاب فرهنگی.
  23. طلابکی، اکبر و اصلانی، فیروز (1394). «ﺑﺎزﺧﻮاﻧﯽ ﻣﺒﺎﻧﯽ ﺣﻘﻮﻗﯽ اﻣﺮ ﺑﻪ ﻣﻌﺮوف و ﻧﻬﯽ از ﻣﻨﮑﺮ ﺑﺎ ﻧﮕﺎﻫﯽ ﺑﻪ ﺣﻘﻮق ﺑﺸﺮ». مجله حقوق اسلامی، 12،‌(47).
  24. عبدالهی، حسین (1401). نگاهی بر قانون حمایت از آمران به معروف و ناهیان از منکر، دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی.
  25. غمامی، محمدمهدی (1396). دایره المعارف حقوق عمومی، انتشارات دانشگاه امام صادق (علیه السلام).
  26. غمامی، محمدمهدی (1401). «چالش­هاى نظام نظارتى در حقوق اساسى ایران؛ ضرورت تحول». کیهان فرهنگی، 425.424
  27. غمامی، محمدمهدی و محمدی، جواد (1398). «سازوکارهای الزام به اخلاق در قوانین جمهوری اسلامی»، آموزه­های حقوقی گواه، 5(2).Doi: 30497/leg.2019.2801 .
  28. فاضل مقداد، مقداد بن عبدالله سیوری (١٣٨٤). کنز العرفان. (ترجمه عبد الرحیم بخشایشی)، قم: انتشارات نوید اسلام.
  29. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (1368).
  30. قانون اهداف و وظایف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى (12/12/1365).
  31. قانون اهداف، وظایف و تشکیلات وزارت علوم و تحقیقات و فناورى (5/18/1383).
  32. قانون تسرى قانون گزینش معلمان و کارکنان آموزش ­و پرورش به کارکنان سایر وزارتخانه­ها و سازمان‌ها و مؤسسات و شرکت‌هاى دولتى (1375).
  33. قانون حمایت از آمران به معروف و ناهیان از منکر (9/2/1394).
  34. قانون رسیدگى به تخلفات ادارى (1372).
  35. قانون مجازات اسلامى (1392).
  36. قانون مدیریت خدمات کشورى (1386).
  37. قانون مقررات انتظامى هیأت علمى دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالى و تحقیقاتى کشور مصوب (1364).
  38. قرائتی، محسن (1390). ده درس پیرامون امر به معروف و نهی از منکر. تهران: انتشارات مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن.
  39. کلینی، محمد بن یعقوب (١٣٦٩). فروع من الکافی. قم: کتاب‌فروشی علمیه اسلامیه.
  40. کوک، مایکل (١٣٨٤). امر به معروف و نهی از منکر در اندیشه اسلامی. (ترجمه احمد نمایی)، مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی.
  41. مجلسی، محمدباقر (١٤٠٤). بحارالانوار. بیروت: مؤسسه الوفاء.
  42. مطهری، مرتضی (1386). مجموعه آثار شهید مطهری. تهران: صدرا.
  43. الهام، غلامحسین و میرمحمدی، سید مصطفی (1392). «بررسی تداخل مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی با مصوبات مجلس شورای اسلامی، دولت و مجمع تشخیص مصلحت نظام». پژوهشنامه حقوق اسلامی، 14 (37(. Doi:30497/law.2013.1492 .
  44. همایش ملی امر به معروف و نهی از منکر و فرهنگ پذیری، خبرگزاری (isna.ir٫fa٫news٫92060200696: http).