فصلنامه علمی پژوهشی حکمرانی فرهنگ

فصلنامه علمی پژوهشی حکمرانی فرهنگ

واکاوی مهاجرت و فرارمغزها بر اساس نقش متغیرهای جمعیت شناختی در دانشجویان ایرانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
فرید عیلامی 1
جمال سلیمی 2
ناصر شیربگی 3
1 دانشجوی دکتری برنامه ریزی توسعه آموزش عالی،تهران، ایران
2 دانشیار دانشگاه کردستان ، کردستان، ایران
3 استاد دانشگاه کردستان، کردستان، ایران
10.22034/jsfc.2025.442511.2629
چکیده
هدف از این پژوهش واکاوی مهاجرت و فرارمغزها بر اساس نقش متغیرهای متغیرهای جمعیت شناختی در دانشجویان ایرانی بود که روش تحقیق حاضر از نظر ماهیت توسعه ای، از نظر استراتژی آمیخته اکتشافی متوالی و از نظر شیوه انجام بر اساس سه مسیر فراترکیب، اکتشافی متوالی(به روش تحلیل تِم) و پیمایش کمی بود. در این پژوهش برای شناسایی تاثیر هویت قومیتی، مذهبی و جنسیتی بر مهاجرت و فرارمغزها دانشجویان ایرانی از روش فراترکیب پیشینه پژوهش استفاده شد که با بررسی 19 مقاله داخلی و خارجی مرتبط جمعا 31 مقوله شناسایی شد. همچنین الگوی در جهت کاهش پدیده مهاجرت و فرارمغزها با مصاحبه از خبرگان و به روش تحلیل تِم انجام که الگوی نهایی شامل 8 عنصر اصلی (توسعه پایدار متوازن، توانمندسازی زنان، تقویت ملی گرایی، کنترل فساد و تبعیض، ارتقا تحرک بین المللی، حاکمیت و ارتقا قانون، تقلیل عوامل سیاسی و آموزش نخبگان) در قالب 43 مقوله یا مولفه طراحی شد. بر اساس نتایج الگوی ارائه شده در این پژوهش بعنوان چهارچوبی در جهت توسعه زمینه های کاهش تبعیض های قومی، مذهبی و جنسیتی، تقویت ملی گرایی، رشد آموزش دانشگاهی، زمینه های تعامل صنعت و دانشگاه، پذیرش دانشجویان بین المللی و تعامل بین المللی دانشگاهی را فراهم می کند که نهایتا می تواند منجر به کاهش مهاجرت نخبگان با هویت های قومی، مذهبی و جنسیتی مختلف می شود.
کلیدواژه‌ها
فرار مغزها
هویت جنسیتی
هویت قومیتی
هویت مذهبی

موضوعات

عنوان مقاله English

Analyzing migration and parabrains based on the role of demographic variables in Iranian students

نویسندگان English

Farid Eilami 1
jamal salimi 2
Naser Shirbagi 3
1 An analysis of migration and brain drain based on the role of gender, ethnic and religious identity variables in designing the educational mobility model of Iranian students
2 Associate Professor, University of Kurdistan, Kurdistan, Iran
3 Professor, University of Kurdistan, Kurdistan, Iran
چکیده English

The purpose of this research was to analyze migration and extra-brains based on the role of demographic variables in Iranian students. The present research method is developmental in nature, in terms of sequential exploratory mixed strategy, and in terms of the method of doing it based on three meta-composite, sequential exploratory paths (to The method of theme analysis) and survey was quantitative. In this research, to identify the effect of ethnic, religious and gender identity on Iranian students' migration and extra-brains, the meta-composite method of the research background was used, and a total of 31 categories were identified by examining 19 related domestic and foreign articles. Also, a model to reduce the phenomenon of migration and brain drain was conducted by interviewing experts and using the theme analysis method, and the final model includes 8 main elements (balanced sustainable development, empowerment of women, strengthening of nationalism, control of corruption and discrimination, promotion of international mobility, governance and promotion of law, reduction of political factors and education of elites) was designed in the form of 43 categories or components. Based on the results of the model presented in this research as a framework for the development of the fields of reducing ethnic, religious and gender discrimination, strengthening nationalism, the growth of university education, fields of interaction between industry and university, acceptance of international students and international university interaction. provides that it can ultimately lead to a reduction in the immigration of elites with different ethnic,religious and gender identities.

کلیدواژه‌ها English

brain drain
gender identity
ethnic identity
religious identity
  1. اسمعیلی، نصیبه، و محمودیان، حسین (1395). بررسی عوامل موثر بر مهاجرت های تحصیلی و شغلی زنان جوان ایرانی در دوره 90-1385. فصلنامه مرکز مطالعات راهبردی وزارت ورزش و جوانان، 15(34)، 113-128.
  2. اصغری فیروزه (1400). برنامه تحرک بین‌المللی دانشجو واکاوی چالش‌های دانشجویان بین‌المللی در ایران. آموزش عالی ایران، ۱۳ (۲)‌،۳۰-۱
  3. حیدری سورشجانی، رسول، و فلاحتی، فرشاد (1400). شناسایی عوامل مؤثر بر مهاجرت نخبگان با تأکید بر محیط کالبدی کشورهای مقصد (موردمطالعه: دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه کاشان). مطالعات اندازه‌گیری و ارزشیابی آموزشی، 11(35)، 132-160.
  4. خزائی، طاهره (1399). ناهمگونی‌های ناهمگرا در مهاجرت ایرانی؛ دیاسپورا و محدودیت‌های معنایی و نظری (مورد مطالعه: ایرانی‌های مقیم فرانسه). فصلنامه علوم اجتماعی، 27(88)، 71-108.
  5. خواجه نوری، بیژن، و شریفی، علی (1401). مروری بر زمینه‌ها، انواع و پیامدهای مهاجرت بین‌المللی زنان. فصلنامه علمی- پژوهشی زن و جامعه، 13(49)، 53-74.
  6. سهامی، سوسن، و فتحی، کریم (1397). عوامل اجتماعی- اقتصادی مؤثر بر گرایش به مهاجرت دانشجویان کارشناسی ارشد دانشگاه شیراز. پژوهش اجتماعی، 10(39)، 54-87.
  7. صادقی، رسول، و امانی، محجوبه (1401). مهاجرت گزینشی در ایران: الگوها و تفاوت ها. پژوهش‌های جغرافیای انسانی (55), 4.. DOI: 10.22059/jhgr.2022.344373.1008515
  8. فیروزی سوره، راضیه، نجاتی حسینی، سید‌محمود، موسوی، یعقوب، و امیر مظاهری، مسعود (1399). تحلیل اجتماعی تمایل به مهاجرت دانشگاهیان (‌مطالعه موردی دانشجویان تحصیلات تکمیلی واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاداسلامی تهران). جامعه شناسی آموزش و پرورش، 6(1)، 63-70.
  9. مفتخری، علی، جعفری، محمد، ابونوری، اسمعیل، و نادمی، یونس (1400). بررسی اثرات نابرابری جنسیتی بر فرار مغزها در کشورهای در حال توسعه. اقتصاد مقداری، https://doi.org/10.22055/jqe.2021.37203.2362:.DOI
  10. مفتخری، علی، جعفری، محمد، ابونوری، اسمعیل، و نادمی، یونس (1400). تأثیر متغیرهای مؤثر برحکمرانی بر فرار مغزها در کشورهای در حال توسعه. اقتصاد باثبات، 2(3)، 60-85.
  11. منوریان، عباس، رضوی‌مهر، نرگس سادات، امیری، مجتبی، و عسگری، ناصر (1398). ارائة الگوی تدوین خط‌مشی عمومی به‌منظور مقابله با پدیدة فرار مغزها در ایران. سیاستگذاری عمومی، 5(2)، 43-57.
  12. ولیقلی‌زاده، علی (1398). تبیین نقش‌آفرینی جغرافیایی- سیاسی مهاجرت در ایران. نشریه جغرافیا و توسعه، 17(56)،159-180.
  13. Afridi, F.K. Asif, M. Rashda Qazi, R., & Afridi, W. (2020). Reversing the Brain Drain of Human Capital through China Pakistan Economic Corridor. Journal of Business and Tourism, 6 (1), 179-187.
  14. Ahadi, H. Nademi, Y., & Khochiani, R. (2019). Oil rents and brain drain in OPEC oil exporting countries. Iranian Journal of Energy Economics, 8 (30), 1 - 21. (In Persian)
  15. Branna,s. (2006). Causes and Impact of Brain Drain in Africa. Paper Presented at Palacky University, Czeck Republic.
  16. Durst, J., & Nyírő, Z. (2021). Introduction. Cultural migrants? The consequences of educational mobility and changing social class among first-in-family graduates in Hungary. Szociológiai Szemle, 31(3), 4-20.‏
  17. Hendrickson, R. M . Lane, J.E . Harris J.T. & Dorman, R. H. (2013), Academic Leadership and Governance of Higher Education, USA, Stylus Publishing
  18. Heydari, H., Davoodi, N., & Talebi, F. (2017). Macroeconomic effects and part of the migration of skilled and non-skilled labor in Iran. Quarterly Journal of Research and Planning in Higher Education, 22(4), 25-42.
  19. Hricak, H., & Dauer, L. T. (2017). Radiation Brain Drain? The Impact of Demographic Change on US Radiation Protection. Health physics, 112(2), 126-130
  20. Jaulin, T. (2010). The impact of EU migration policy in the southern and eastern Mediterranean. International Institute for Democracy and Electoral Assistance (International IDEA), Stockholm.
  21. Jenkins, W. (2020). Migration, Historical Geographies of. International Encyclopedia of Human Geography, 111–117.
  22. Jons, H., & Cranston, S. (2020). Brain Drain. International Encyclopedia of Human Geography, 385–389.
  23. Keshavarz Beizai, M., & Ghadimi Gheidari, A. (2018). Background and Consequences of Elite Migration in Fars Province Sample Study: Hashemieh Family of Shiraz. Quarterly Journal of Historical Research, Vice Chancellor for Research and Technology, University of Isfahan, 9(3), 33-48.
  24. Kunwar, L. S. (2020). International Migration Level and Trends. Patan Pragya, 7(1), 91-100.‏
  25. Kvartiuk, V., Petrick, M., Bavorova, M., Bednaříková, Z., & Ponkina, E. (2020). A brain drain in Russian agriculture? Migration sentiments among skilled Russian rural youth. Europe-Asia Studies, 72(8), 1352-1377.
  26. Larbi, F. O., & Ashraf, M. A. (2020). International academic mobility in Chinese academia: Opportunities and challenges. International Migration, 58(3), 148-162.‏
  27. Latukha, M., Shagalkina, M., Kalinina, E., & Khasieva, D. (2021). Does gender matter? Gender talent migration and its implication for talent management. Journal of Global Mobility: The Home of Expatriate Management Research, 9(2), 191-216.‏
  28. Li, J., & Li, J. (2018). Trends and Implications of International Student Mobility. Conceptualizing Soft Power of Higher Education: Globalization and Universities in China and the World, 189-210.‏
  29. Martin, S. F. (2004). Consultative meeting on migration and mobility and how this movement affects women: report of the consultative meeting, Malmö Sweden, 2 to 4 December 2003 Report of the consultative meeting on migration and mobility and how this movement affects women.‏
  30. Martínez-Roget, F., & Rodríguez, X. A. (2021). Academic tourism: Conceptual and theoretical issues. Academic Tourism: Perspectives on International Mobility in Europe, 7-20.‏
  31. Mok, K. H., & Han, X. (2016). From ‘brain drain’to ‘brain bridging’: transnational higher education development and graduate employment in China. Journal of Higher Education Policy and Management, 38(3), 369-389.
  32. Mousavirad, H., & Ghodsian, H. (2016). Analysis of elite migration and the impact of deterrent policies using system dynamics. Journal of Strategic Management Research, 21(59), 37-62.
  33. Naumovski, L. (2021). The attraction of intellectual migration-brain drain or exodus of human capital in Southeast Europe-Western Balkans and North Macedonian transitional conditions. The International Journal of Social Sciences World (TIJOSSW), 3(2), 1-24.‏
  34. Okoye, D. (2016). Can brain drain be good for human capital growth? Evidence from cross-country skill premiums and education costs. Economic Analysis and Policy, 49, 74-99.
  35. Pieńkowski, J. (2020). The Impact of Labour Migration on the Ukrai nian Economy. EUROPEAN ECONOMY DISCUSSION PAPER 123, ISBN 978-92-76-11191-7, 3-30.
  36. Razavi Al-Hashim, B. (2016). Designing a two-way migration pattern for scientific elites The need for progress on two-way roads. Journal of Cultural Management, 9(30), 34-42.
  37. Sean, J.. & Usher,A. (2008). Student Mobility & Credit Transfer: A National and Global Survey. Available at https://eric.ed.gov/?id=ED529950.
  38. Shahabadi, A., & Salehi, M. (2018). The effect of improving the management of natural resources abundance through the governance channel on elite migration. Quarterly Journal of Business Research, 21(83), 103-134.
  39. Shekari, A., & Ghasemi, E. (2017). Educational Challenges of the Migration of the Elites of Developing Countries in the Age of Globalization. 7th National Conference of the Iranian Philosophy of Education Association, Philosophy of Education and the Realm of Social Sciences and Humanities, Shiraz University, 169-180.
  40. Unesco Institute for Statistics (UIS) (2021). Global flow of tertiary -level students.available at http://uis.unesco.org/en/uis -student -flow
  41. Wen, W., Hu, D., & Hao, J. (2018). International students’ experiences in China: Does the planned reverse mobility work?. International Journal of Educational Development, 61, 204-212.‏