فصلنامه علمی پژوهشی حکمرانی فرهنگ

فصلنامه علمی پژوهشی حکمرانی فرهنگ

مرور انتقادی پایان‌نامه‌ها و رساله های حوزه سبک زندگی: از اختلال پارادایمی تا سوگیری روش‌شناختی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
هادی برغمدی 1
عادل عبدالهی 2
جواد شجاعی 3
1 استادیار جامعه شناسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی، تهران، ایران
2 دانشیار جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه، گروه اقتصاد جمعیت و سرمایه انسانی، مؤسسه تحقیقات جمعیت کشور، تهران، ایران
3 استادیار جامعه‌شناسی، شورای عالی انقلاب فرهنگی ،تهران، ایران
10.22034/jsfc.2025.442107.2627
چکیده
این مقاله‌، مروری تحلیلی-انتقادی بر پایان‌نامه‌ها و رساله‌های (پارساها) انجام شده در حوزه‌ی سبک زندگی طی سال‌های 1385 تا 1400 است. هدف اصلی پاسخ به سؤالاتی از این دست است که آیا اهداف تعریف شده برای پارساهای اجرا شده در حوزه‌ی سبک زندگی با مبانی نظری و روش‌شناسی استفاده شده در این پژوهش‌ها سازگارند؟ نظریه‌های استفاده شده در چهارچوب نظری این مطالعات چقدر دارای خاستگاه معرفت‌شناختی و هستی‌شناختی مشترکی هستند؟ و آیا در چهارچوب نظری این مطالعات می‌توان سازگاری پارادایمی را مشاهده نمود؟ نتایج نشان داد اختلال پارادایمی یکی از اساسی‌ترین مشکلاتی است که در پژوهش ­های مرور شده در حوزه‌ سبک زندگی وجود داشته است. به طوری‌که عمده‌ این پژوهش‌ها به ‌نوعی گرفتار ناسازگاری نظری و روشی در بیان اهداف، تدوین چارچوب نظری و روش‌شناسی شده‌اند. همچنین غلبه روش‌های کمی بر بخش روش‌شناسی این مطالعات منجر به شکل‌گیری نوعی‌ سوءگیری روش‌شناختی در آنها شده است. توجه به مبانی معرفت‌شناختی و روش‌شناختی نظریه‌های اجتماعی می‌تواند در فراهم شدن زمینه‌ی دستیابی به درک عمیق و واقعی از تغییرات سبک زندگی در جامعه ایران اثرگذار باشد. همچنین با اجتناب از اختلال پارادایمی و سوءگیری روش‌شناختی در پژوهش‌های اجتماعی است که می‌توان پیشنهادات واقع‌بینانه و کاربردی به نهادهای برنامه‌ریز و سیاست‌گذار ارائه داد.
 
کلیدواژه‌ها
مرور انتقادی
مرورنظام مند
سبک زندگی
اختلال پارادایمی
سوگیری روش‌شناختی

موضوعات

عنوان مقاله English

A critical review of dissertations on lifestyle From paradigmatic disorder to methodological bias

نویسندگان English

hadi barghamadi 1
adel abdollahi 2
Javad Shojaei 3
1 Corresponding Author, Assistant Proffessor, Sociology. Institute of Humanities and Social sciences, Tehran, Iran.
2 Associate Professor, Sociology of Economic and Development, Population Economic and Human Capital Department, National Institute for Population Studies, Tehran, Iran.
3 Assistant Proffessor, Sociology, Supreme Council of the Cultural Revolution, Tehran, Iran.
چکیده English

The aim of this article is the systematically review of dissertations in the field of lifestyle during the years 2006 to 2016. Here the main purpose is to answer the following questions: Are the purposes defined for reviewed theses in the field of lifestyle consistent with the theoretical basics and methodology used in these studies. How much used theories in the theoretical framework of reviewed studies has similar regarding epistemology and ontology roots? Is it possible to see paradigm compatibility in these theoretical frameworks? The present study is a descriptive-analytical study that has collected the required information using a documentary method. Finding shows that paradigm disorder is the basic and essential defects, which is visible in the reviewed studies. So that most of these studies have been somewhat involved with theoretical incompatibility and methodology in the expressing of purpose, formulating a theoretical framework, and methodology. Also, the domination of quantitative methods on the methodology of these studies has led to the formation of a kind of methodological bias.

کلیدواژه‌ها English

Critical Review
Systematically review
Lifestyle
Paradigmatic disorder
Methodological bias
  1. باینگانی، بهمن، ایراندوست، سید فهیم، و احمدی،سینا (1392). سبک زندگی از منظر جامعه‌شناسی: مقدمه‌ای بر شناخت و واکاوی مفهوم سبک زندگی، نشریه­ مهندسی فرهنگی، 8 (77)، 74ـ56.
  2. جلائی­پور،حمیدرضا (1387). با نظریه­های گوناگون جامعه­شناسی چگونه روبرو شویم؟ نامه علوم اجتماعی، شماره 33، 130-99.
  3. بلیکی، نورمن (1384). طراحی پژوهش‌های اجتماعی. (ترجمه‌ی حسن چاوشیان). تهران: نشر نی.
  4. روحی‌پور، زهرا (1394). شبکه‌های اجتماعی، هویت مجازی و سبک زندگی، مطالعه موردی در میان نوجوانان دانش‌آموز شهر تهران. پایان‌نامه مقطع کارشناسی ارشد پژوهش اجتماعی دانشکده علوم اجتماعی و اقتصاد دانشگاه الزهرا.
  5. ریتزر، جرج(1388). نظریه جامعه‌شناسی در دوران معاصر. (ترجمه‌ی محسن ثلاثی). تهران: انتشارات علمی.
  6. سراج­زاده، سید حسین، و باقری،لیلا (1396). تحلیل نظام­مند پژوهش­های سبک زندگی بعد از دهه 80، مجله­ مطالعات فرهنگی، 18 (37)، 162ـ131. https://doi.org/10.22083/jccs.2017.70197.2042 .
  7. الطافی، هادی (1395). تأثیر شبکه‌های اجتماعی مجازی بر سبک زندگی مورد مطالعه: کارکنان سازمان فرهنگی و هنری شهرداری منطقه 16. پایان‌نامه مقطع کارشناسی ارشد امور فرهنگی گروه مدیریت دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی.
  8. علیخواه، فردین، و رستمی،الناز (1389). مصرف رسانه‌ای و سبک زندگی (مطالعه‌ای در بین شهروندان شهر تنکابن)، فصلنامه­ علمی و پژوهشی علوم اجتماعی، 7 (28)، 19ـ1.
  9. فلیک، اووه (1388). درآمدی بر تحقیق کیفی. (ترجمه­‌ هادی جلیلی). تهران: نشر نی.
  10. محمدپور، احمد (1386). روش در روش: درباره‌ ساخت معرفت در علوم انسانی. تهران: انتشارات جامعه‌شناسان.
  11. مهدوی‌کنی، محمد سعید (1386). مفهوم سبک زندگی و گستره آن در علوم اجتماعی. فصلنامه تحقیقات فرهنگی، 1(1)، 234-209.
  12. Escobar, A. (2011). Encountering development: The making and unmaking of the Third World. Princeton University Press.
  13. Lange, H., & Meier, L. (Eds.). (2009). The new middle classes: globalizing lifestyles, consumerism and environmental concern. Springer Science & Business Media.
  14. Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1982). Establishing dependability and confirmability in naturalistic inquiry through an audit.‏
  15. McMichael, P. (2012). Development and social change: A global perspective. Pine Forge Press.
  16. Slater, D. (2005). The sociology of consumption and lifestyle. The Sage handbook of sociology, 174-187.
  17. Spates, J. L. (1983). The sociology of values. Annual review of sociology, 9(1), 27-49.
  18. http://data.worldbank.org/indicator/IT.NET.USER.P2?locations=IR