فصلنامه علمی پژوهشی حکمرانی فرهنگ

فصلنامه علمی پژوهشی حکمرانی فرهنگ

نظریه حکمرانی «مدرن»، «ولایی» و «حِکمی» بر اساس ادبیات معاصر، هوش مصنوعی و سورۀ مائده

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
عبدالحسین خسروپناه دزفولی
استاد فلسفه پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و مدرس خارج فقه حکمرانی، تهران، ایران
10.22034/jsfc.2024.478525.2711
چکیده
حکمرانی حِکْمی، نظریه‌ای مبتنی بر عقل نظری، عقل عملی، عقل معاش، عقل معاد و وحی الهی در راستای پرورش بینش، منش و کنش فرد و جامعه است. این نوع حکمرانی، شیوه حل مسئله‌های عمومی را به شکلی توانمند در اختیار حکمرانان قرار می‌دهد. این پژوهش، ضمن ارائه تعاریف حکمرانی مدرن و هوش مصنوعی به تبیین حکمرانی ولایی در سوره مائده و حکمرانی مردمی در بیانات مقام معظم رهبری با استفاده از روش تحلیل مضمون پرداخته و در نهایت نظریه «حکمرانی حِکمی» پیشنهاد شده است. بر اساس یافته ­های این پژوهش، حکمرانی حِکمی مشتمل بر نه رکن  1- هویت حکمرانی، 2- مأموریت حکمرانی، 3- قلمرو حکمرانی، 4- مبانی حکمرانی، 5- منابع حکمرانی، 6- الگوی حکمرانی، 7- اصول حکمرانی، 8- اهداف حکمرانی 9- ویژگی حکمرانان است. همچنین در پایان، چیستی سیاست­ گذاری حِکمی و فرایند آن و تنظیم گری حِکمی و نیز مقایسه تطبیقی حکمرانی مدرن و حکمرانی حِکمی ارائه گردید.
کلیدواژه‌ها
حکمرانی مدرن
حکمرانی ولایی
حکمرانی حِکمی
سیاست‌گذاری حِکمی
تنظیم گری حِکمی
هوش مصنوعی
سورۀ مائده

عنوان مقاله English

.

نویسنده English

Abdulhossein Khosropanah dezfoli
Professor of Philosophy at the Institute of Islamic Culture and Thought and Foreign Lecturer on Governance Jurisprudence, Tehran, Iran
  • قرآن کریم.
  • نهج‌البلاغه.
  • سخنان آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای درباره حکمرانی در تاریخ: (22/7/1374)، (25/7/1374)، (25/7/1374)، (29/9/1374)، (18/2/1377)، (4/9/1389)، (20/12/1379)، (26/2/1394)، (1/1/1400)،(10/12/1400)، (19/12/1400)، (بیانیه گام دوم، 22/11/1397).
  • ابراهیمی، سید عباس، و دانایی‌فرد، حسن(1396). خط‌مشی‌گذاری مبتنی بر شواهد، سمنان: انتشارات دانشگاه سمنان.
  • ابن عاشور، محمدطاها بن محمد(1420ق). تفسیر التحریر و التنویر، لبنان، بیروت: انتشارات مؤسسه التاریخ العربی.
  • اسپیکر، پل(1392). موضوعات و رهیافت‌های سیاست‌گذاری اجتماعی، ترجمه حمیدرضا ملک‌محمدی، تهران: دانشگاه امام صادق (ع)‏‫.
  • اسمیت، ‏‫کوین بی، و دابلیو لاریمر، کریستوفر(۱۳۹۸). درآمدی بر نظریه خط‌مشی عمومی (تقابل نظری عقل‌گرایان و فرا تحصل‌گرایان)، ترجمۀ حسن دانایی‌فرد، تهران: صفار‏‫.
  • اشتریان، کیومرث(1402). نظریه‌های سیاست‌گذاری عمومی «کاربردها و تجربه‌ها در ایران»، تهران: نشر میزان.
  • امامیان و همکاران(1397). نظام ملی تنظیم گری، تهران: انتشارات مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
  • امانی، محمدرضا(1400). مفاهیم کلیدی حکمرانی،تهران: دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی.
  • بیگی، وحید(1396). مروری جامع بر نظریه‌ها و مبانی خط‌مشی‌گذاری عمومی، تهران: نگاه دانش.
  • پی‌یر، یان، و پیترز، گای(1393). حکمرانی، سیاست و دولت، ترجمۀ حسین قلجی، تهران: رهیافت خط اول.
  • جوادی آملی، عبدالله(1389). تسنیم (تفسیر قرآن کریم)، قم: اسراء، ج 21.
  • خسروپناه، عبدالحسین(1402). حکمت و فقه حکمرانی، تهران: دانشگاه عالی دفاع ملی.
  • خسروپناه، عبدالحسین(1402-1403). درس خارج فقه حکمرانی، حوزه علمیه مشکات، مخطوط.
  • خسروپناه، عبدالحسین(1402-1400). درس خارج حکمرانی علوی، تهران: دانشگاه عالی دفاع ملی، مخطوط.
  • دهخدا، علی اکبر(1377). لغت‌نامه دهخدا، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  • راجر، ای‌مکین(1392). نظریه‌بازی‌ها و سیاست‌گذاری عمومی، ترجمۀ علی بغیری، تهران‏‫: دانشگاه امام صادق (ع).
  • رشیدرضا، محمد(1990م). تفسیر المنار، الناشر: الهیئة المصریة العامة للکتاب.
  • زرک‍ش‍ی‌، م‍ح‍م‍دب‍ن‌ ب‍ه‍ادر(1428ق). البرهان فی علوم القرآن، قدم له و علق علیه و خرج احادیثه مصطفی‌عبدالقادر عطا، بیروت: دارالکتب‌العلمیه.
  • سبحانی، جعفر(1418ق). رساله فی تأثیر الزمان و المکان علی استنباط الاحکام، قم: موسسه امام صادق (ع).
  • ش‍ف‍ری‍ت‍ز، ‏‫ج‍ی‌ ام(1398). دانشنامۀ سیاست‌گذاری عمومی و مدیریت دولتی، ترجمۀ نادر هوشمندیار، تهران: شور‌‌آفرین.
  • طباطبائی، سیدمحمدحسین(1384). تفسیر المیزان، مترجم: سیدمحمدباقر موسوی همدانی، قم، جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم: دفتر انتشارات اسلامی.
  • عقبائی جزنی، محمد(1396). اجرای خط‌مشی عمومی با رویکرد حکمرانی، تهران: سخنوران.
  • بیور، مارک(1398). حکمرانی درامدی بسیار کوتاه، ترجمه غلامرضا سلیمی و داود کریمی پور، تهران: انتشارات دانشگاه عالی دفاع ملی.
  • معرفت، محمدهادی(1428ق). التمهید فی علوم القرآن، قم: موسسه فرهنگی انتشاراتی‌التمهید.
  • معین، محمد(1388). فرهنگ فارسی معین، تهران: مؤسسه انتشاراتی امیرکبیر.
  • ملک‌محمدی، حمید رضا(1396). مبانی و اصول سیاست‌گذاری عمومی، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه­ها‏‫ (سمت)‏‫.
  • مولر، پیر(1378). سیاست‌گذاری عمومی، ترجمه حمیدرضا ملک‌محمدی، ت‍ه‍ران‌: ن‍ش‍ر دادگ‍س‍ت‍ر.
  • وحید، مجید(1388). سیاست‌گذاری عمومی، تهران: میزان‏‫.
  • ویلیام ان . دان، تحلیل خط‌مشی عمومی رویکرد یکپارچه، ترجمه: حسن دانایی فرد، انتشارات سمت، تهران،1402.
  • Farazmand, Ali. (2004) .Sound Governance Policy and Administrative Innovationsedited. greenwood publishing group.
  • Andrews, Matt .(2008). The Good Governance Agenda: Beyond Indicators without Theory. In Oxford Development Studies.
  • Kaufmann,D., & Kraay, A. (2023). Worldwide Governance Indicators, 2023 Update (www.govindicators.org), Accessed on 10/19/2023.
  • Bevir, M. (2012). Governance: A very short introduction.‏
  • Peters, B. Pierre, J. Sorensen, E. & Torfing, J. (2022). Foundations for thinking about governance. In A research agenda for governance. Edward Elgar Publishing.‏
  • Peters, B. G., & Pierre, J. (1998). Governance without government? Rethinking public administration. Journal of public administration research and theory, 8(2).‏
  • Klijn, E. H. & Koppenjan, J. (2015). Governance networks in the public sector. Routledge.‏
  • Jessop, B. (1997). The Governance of Complexity and the Complexity of Governance: Preliminary Remarks on Some Problems and Limits of Economic Guidance. Beyond Market and Hierarchy: Interactive Governance and Social Complexity/Edward Elgar.‏
  • Asaduzzaman, M., & Virtanen, P. (2016). Governance theories and models. In Global encyclopedia of public administration, public policy, and governance. Cham: Springer International Publishing.‏
  • Malik, M. (2016). Foundations of Islamic Governance: A Southeast Asian Perspective. Routledge.‏
  • Ansell, C. & Torfing, J. (Eds). (2022). Handbook on theories of governance. Edward Elgar Publishing.
  • Levi-Faur, D. (2010). Jerusalem papers in regulation & governance. Jerusalem Forum Working Paper.‏
  • Ansell, C. & Gash, A. (2008). Collaborative governance in theory and practice. Journal of public administration research and theory, 18(4).‏
  • Lynn Jr, L. E. (2010). Foundations of Public Administration, Governance. ASPA.‏
  • Rhodes, R. A. (2007). Understanding governance: Ten years on. Organization studies.
  • Meuleman, L. (2021). Public administration and governance for the SDGs: Navigating between change and stability. Sustainability.
  • https://www.un.org.
  • https://documents1.worldbank.org.
  • https://khosropanah.ir.