فصلنامه علمی پژوهشی حکمرانی فرهنگ

فصلنامه علمی پژوهشی حکمرانی فرهنگ

الگوی ترکیب سرمایه‌های نامشهود «ستاد نانو» در پیشرفت نانو در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
میثم مهدیار 1
زهرا ابوالحسنی 2
1 عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
2 عضو هیئت‌علمی پژوهشکده مطالعات فناوری، تهران، ایران
10.22034/jsfc.2022.319257.2340
چکیده
در چشم‌انداز بیست‌ساله کشور جمهوری اسلامی ‌ایران کشوری توسعه‌یافته با جایگاه اول اقتصادی، علمی و فناوری در سطح منطقه، با هویت اسلامی و انقلابی، الهام‌بخش در جهان اسلام تصویر شده است. بررسی وضعیت فناوری نانو در ایران نشان می‌دهد این نوفناوری به نسبت دیگر فناوری‌ها و نوفناوری‌ها در حوزه‌های علمی، اقتصادی و ترویجی، رشد قابل ‌ملاحظه و «پایداری» داشته و اینک ‌ایران در میان چند کشور اصلی برترِ نانوفناور در جهان قرارگرفته است. یکی از عاملیت‌های اصلی این توسعه «ستاد ویژه فناوری نانو» و دبیرخانه فعال آن بوده و از این رو مطالعه زمینه‌ها و فرایندهای سیاستی، اجتماعی و سازمانی منجر به این رشد پایدار می‌تواند بصیرت‌هایی برای توسعه‌ی دیگر فناوری‌ها و نوفناوری‌ها در کشور فراهم کند. پژوهش حاضر با گردآوری، مقوله‌سازی و مفهوم‌پردازی تجربیات سازمانی پانزده ساله (۱۳۸۰- ۱۳۹۵) دبیرخانه این ستاد تلاش کرده الگویی از نقش سرمایه‌های نامشهود در شکل‌گیری موفقیت سازمانی این دبیرخانه و پیشرفت نانو در کشور برسازد. نتایج این پژوهش که با تحلیل مضمونی مصاحبه‌های نیمه ساخت‌یافته با دست‌اندرکاران بالادستی نانو و نیز اسناد ستاد ویژه توسعه فناوری نانو حاصل شده نشان از توجه به انواع سرمایه‌های مناسب شامل سرمایه فکری، سرمایه اجتماعی، سرمایه سیاسی و سرمایه سازمانی دارد که همچنین باعث تقویت فرهنگ و انسجام سازمانی لازم برای پیشرفت پایدار نانو (به خصوص در دو دهه اول تاسیس ستاد نانو) شده است.
کلیدواژه‌ها
فناوری نانو
نانو تکنولوژی
ستاد ویژه توسعه نانو
سرمایه اجتماعی
سرمایه‌های نامشهود
سرمایه سازمانی

موضوعات

عنوان مقاله English

The role of the model of intangible capitals of Nano Organization in the sustainable development of Nano in Iran

نویسندگان English

Meysam Mahdyar 1
zahra abolhasani 2
1 Faculty member of Allameh Tabatabai University, Tehran, Iran
2 Member of the Faculty of Technology Studies Research Institute, Tehran, Iran
چکیده English

IN the 20-year vision document of the development of Iran (1384-1404) Iran is depicted as a developed country with the first economic, scientific and technological position in the region, with an Islamic and revolutionary identity, inspiring in the Islamic world. studying of the situation of nanotechnology in Iran shows that although this technology has been initiated in Iran for less than 20 years, but compared to other technologies has experienced sustainable growth in sciences & economics. The main factor of this development is the "Special Nanotechnology Headquarters" and its active and special secretariat, and therefore the study of policies and management processes leading to this sustainable growth can provide insights for the development of other technologies and innovations in the country. The present qualitative research has been done by collecting, categorizing and conceptualizing the organizational experiences of the secretariat of this headquarters and has tried to create a model of the role of intangible capitals in forming the organizational success of this organization in the development of nano in the country.

کلیدواژه‌ها English

nanotechnology
spiritual capital
organizational capital
social capital
cultural capital intangible capital

  •  

    • ازکیا، مصطفی، و غفاری، غلامرضا (1380). بررسی رابطه بین اعتماد و مشارکت اجتماعی در نواحی روستایی شهر کاشان،نامه علوم اجتماعی،17(17) ۳-۳۱.
    • اشتریان، کیومرث، غنچه پور، دیبا، خواجه نایینی، علی، و محمدی کنگرانی، حنانه (1400). مطالعه و بررسی شبکه تبادل اطلاعات میان بازیگران حوزه نانو فناوری در ایران. پژوهش های مدیریت در ایران، (۳) ۱۹، ۱۱۳-۱۳۹. dor: 1001.1.2322200.1394.19.3.5.7 .
    • امیری، مجتبی، نرگسیان، عباس، فرهی، علی، و غلامی، بهمن. (1400). ارائه مدل سرمایه معنوی در سازمان‌های مردم‌نهاد شهر تهران . پژوهش‌های مدیریت منابع انسانی، 13(1)،  101-129.

     dor : 20.1001.1.82548002.1400.13.1.4.8.

    • آقایی، مریم،و زرندی خالدی، مرجان (1390). جامعه‌شناسی سرمایه‌های نامشهود سازمان‌های هزاره سوم. تهران: جامعه‌شناسان.
    • بی‌نام (1390). سرگذشت نانو، از آغاز تاکنون در میزگردی با مدیران ستاد توسعه فناوری نانو. سیاست علم و فناوری، (۱)۱، ۷-۱۷. dor: 1001.1.24767220.1390.01.1.2.0 .
    • بیرو، آلن(1375). درآمدی بر دایره المعارف علوم اجتماعی. (ترجمه ساروخانی باقر.)، تهران: انتشارات کیهان.
    • توسعه فناوری مهرویژن(1400). گزارش عملکرد سند گسترش کاربرد فناوری نانو در سال 1399. تارنمای ستاد ویژه فناوری نانو (Nano.ir)، بازیابی آبان 1400.
    • حسنوی، رضا، و رمضان، مجید (1390). افزایش سرمایه فکری در سازمان: بررسی نقش یادگیری سازمانی. بهبود مدیریت، 5(1)،۲۵-۳۹.
    • حسینی، سید حمزه، قافله باشی، سید مجتبی، و حسینی، سعید حسین (1395). داستان نانو تافته (روایتی متفاوت از تجاری‌سازی فیلتر نانو الیاف). تهران: بسیج دانشجویی دانشگاه امام صادق (ع).
    • خواجه نایینی، علی، محمدی کنگرانی، حنانه، و اشتریان، کیومرث (1400). تحلیل شبکه ای مرحله تصمیم گیری در سیاستگذاری نانو تکنولوژی ایران: سند توسعه فناوری نانو. پژوهش های مدیریت در ایران، 18(2)، 25-54. dor: 1001.1.2322200.1393.18.2.2.5 .
    • دهشیری، محمدرضا. (1388). رسانه و فرهنگ‌سازی. تحقیقات فرهنگی ایران،2(4)،  208-

     doi: 10.7508/ijcr.2009.08.006 .

    • رابینز، پی. استیون (1399). تئوری سازمان ساختار و طرح سازمانی. (ترجمه: الوانی، سید مهدی و دانایی‌فرد، حسن) تهران: انتشارات صفار.
    • رستگار، عباسعلی، درویش، حسن، خلیلی، مینا، و نوده فراهانی، مجید (1398). بررسی نقش سرمایۀ معنوی بر تاب آوری سازمانی، با تأکید بر میانجی‌گری جو اخلاقی. مدیریت سرمایه اجتماعی.  6(1) 1-22.

    . doi: 10.22059/jscm.2019.269691.1732

    • رضائیان، علی(1395). فرهنگ‌سازمانی (مدیریت رفتار سازمانی پیش رفته). تهران: انتشارات سمت.
    • زاهدی مطلق، حسین و رحمتی، فاطمه سادات (1395). الف تا ی: روایتی از ورود ایران به سیاست‌گذاری فناوری نانو. تهران: بنیاد توسعه فردا.
    • سفید خوش، میثم. (1395). ایده دانشگاه. تهران: نشر حکمت.
    • سیسموندو، سرجیو(1392). مقدمه‌ای بر مطالعات علم و تکنولوژی (ترجمه: خوشنویس یاسر.) تهران: انتشارات سروش.
    • شاین، ادگار(1389). فرهنگ‌سازمانی. (ترجمه: محجوب، محمد ابراهیم). تهران: نشر فرا.
    • شریفیان ثانی، مریم (1380). سرمایه اجتماعی: مفاهیم اصلی و چارچوب نظری. نشریه رفاه اجتماعی، 1(2)، 16-5.
    • صادقی، سیدکمال، رنج پور، رضا، متفکرآزاد، محمدعلی، اسدزاده، احمد، و گرشاسبی فخر، سعید (1394). برآورد روند سرمایه فرهنگی در ایران. راهبرد اجتماعی فرهنگی، 4(15)، 192-155.

     SID. https://sid.ir/paper/243576/fa .

    • صبوری، منوچهر(1381). جامعه‌شناسی سیاسی. تهران: نشر سخن.
    • طباطباییان، سید حبیب الله، بامداد صوفی، جهانیار، تقوا، محمد رضا، و اسدی فرد، رضا. (1390). گونه‌شناسی ساختارهای مدیریتی شبکه‌های رسمی همکاری علم و فناوری در ایران: مطالعه چندموردی، سیاست علم و فناوری، 4(1)، 61-78 . DOR: 1001.1.20080840.1390.3.3.6.4
    • طوسی، محمد علی (1372). فرهنگ‌سازمانی. تهران: مرکز‌ آموزش‌ مدیریت دولتی.
    • عابدی جعفری، حسن، تسلیمی، محمدسعید، فقیهی، ابوالحسن، و شیخ زاده، محمد (1390). تحلیل مضمون و شبکه مضامین: روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در داده‌های کیفی. اندیشه مدیریت راهبردی، (۲)۵، 151-198. doi: 30497/smt.2011.163.
    • عسگریان، محمد. (1388). مفهوم شناسی فرهنگ سازمانی. توسعه انسانی پلیس، 6(24)، 101-124.

     SID. https://sid.ir/paper/132844/fa .

    • غیاثی ندوشن، سعید، و امین الرعایا، احسان. (1395). بررسی تاثیر ابعاد سرمایه اجتماعی و سرمایه فکری بر میزان بهره‌وری منابع انسانی، مطالعات مدیریت بهبود و تحول، 80(25)، 183-209.
    • 22054/jmsd.2016.40 doi:.
    • فلیک، اوه(1390). درآمدی بر تحقیق کیفی. تهران: نشر نی.
    • محسنی تبریزی، علیرضا(1375). بیگانگی مانعی برای مشارکت و توسعه ملی. نامه پژوهش (1)۱. صص 89-109.
    • محمدی، حسین(1392). سرمایه سازمانی؛ رویکردی نوین در مدیریت اسلامی با تأکید بر تعالیم قرآن. دومین کنفرانس الگوی اسلامی‌ایرانی پیشرفت. تهران.
    • محمدی کنگرانی، حنانه، غنچه‌پور، دیبا، خواجه‌نایینی، علی و اشتریان، کیومرث (1394). شناسایی و تحلیل جایگاه و ارتباطات مالی نهادهای فعال در حوزه نانو تکنولوژی ایران. راهبرد، 24(1)، ۱۵۰-۱۷۵.

     dor:  20.1001.1.10283102.1394.24.1.2.5.

    • منصوری، رضا (1392). چهار سال در وزارت عتف. تارنمای شخصی دکتر رضا منصوری http://rmansouri.ir/، بازیابی آبان ماه ۱۴۰۰.
    • موسایی، میثم، و راعی صدقیانی، سعید. (1388). سرمایه اجتماعی و توسعه اقتصادی، طرح یک نگرش نوین. راهبرد یاس، (17)، 55 -۷۵.
    • Ariawan، & Sudarma، M. & Djumahir & Maskie، Gh. (2016). The Role Of Spiritual Capital، Human Capital، Structural Capital، Capital Relational Smes To Improving On Performance: Study Literature. South East Asia Journal of Contemporary Business، 11 (2)، 87-94.
    • Bourdieu، (1986). The Forms Of Capital. Handbook of Theory and Research for the Sociology of Education،Westport: Greenwood ،241-258.
    • Bucchi، (1996). When scientists turn to the public: alternative routes in science communication. Public Understanding of Science،5(4)، 375-394. https://doi.org/10.1088/0963-6625/5/4/005
    • Coleman، S. (1988). Social Capital in the Creation of Human Capital. American Journal of Sociology،94(1)، S95–S120. http://www.jstor.org/stable/2780243
    • Evenson ، E. & Westphal ،L. (1995) Technological change and technology strategy. Handbook of Development Economics،(3). https://doi.org/10.1016/S1573-4471(05)80009-9
    • Geetha، S.، & Indira، R. (2010). Women، Income Generation، and Political Capital in the Silk Industry in Karnataka. Gender، Technology and Development،14(3)، 423-440. https://doi.org/10.1177/097185241001400307 .

     

    • Prescott، C.، & Visschler، M. (1980). Organization capital. Journal of Political Economy ،88 (3)، 446-461. https://doi.org/10.1086/260879 .
    • Rima، (2017). Spiritual capital: Spirituality in practice in Christian perspective. Rutledge.
    • Scott Jr، D. Hodge، D. R. White، T. & Munson، M. R. (2018). Substance use among older youth transitioning from foster care: Examining the protective effects of religious and spiritual capital. Child & Family Social Work، 23(3)، 399-407. https://doi.org/10.1111/cfs.12429.
    • Trench، (2008). Towards an Analytical Framework of Science Communication Models. In: Cheng، D.، Claessens، M.، Gascoigne، T.، Metcalfe، J.، Schiele، B.، Shi، S. (eds) Communicating Science in Social Contexts. Springer، Dordrecht. https://doi.org/10.1007/978-1-4020-8598-7_7.