فصلنامه علمی پژوهشی حکمرانی فرهنگ

فصلنامه علمی پژوهشی حکمرانی فرهنگ

تقابل فمینیسم با مولفه‌هایی از فرهنگ عمومی ایران (با تحلیل محتوای نمونه‌هایی از محصولات سینمایی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری رشته فلسفه علوم اجتماعی دانشگاه باقرالعلوم (ع)،قم،ایران
2 استاد تمام جامعه‌شناسی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، تهران، ایران
چکیده
جنبش فمینیسم که در جهان تاریخچه‌ای به درازای دو قرن دارد، فعالیت خود در ایران را از زمان پهلوی اول آغاز کرد و به دلیل غلبه سنت متاثر از شریعت، هرچند در مراحل آغازین کاری از پیش نبرد؛ اما در ادامه به اعمال برخی اصلاحات در فرهنگ عمومی حاکم بر کلان شهرها در خصوص موقعیت و جایگاه زنان و کم و کیف مشارکت اجتماعی آنان توفیق یافت. بعد از انقلاب نیز برغم غلبه گفتمانی فرهنگ دینی، رهبری ولایی و تلاش آغازین در جهت اسلامی‌سازی تدریجی نهادها و سازمان‌های اجتماعی و پالایش فرهنگ عمومی از رسوبات وارداتی ناهمگن با فرهنگ دینی، فمنیسم(در قالب مجموعه‌ای از ایده‌های نظری و توصیه‌های عملی) به مثابه یک جریان فرهنگی، به صورتی نسبتا خاموش و در لباسی مبدل در بطن و متن مجموعه قابل توجهی از فرآورده‌های فرهنگی، هنری و رسانه‌ای رخنه کرد و به صورتی انضمامی و در اشکال مختلف بازتولید شد. در این نوشتار از بین فیلم‌های ایرانی بعد از انقلاب، شش فیلم پرفروش که بیشترین ارتباط را با مضامین فمینیستی دارا هستند، انتخاب شده و با استفاده از روش نشانه‌شناسی جان‌فیسک، نقش‌های سه‌گانه فردی، خانوادگی و اجتماعی زنان ذیل مولفه‌های سه‌گانه حکمت عملی در آنها ردیابی شده است. خرده‌گیری بر ارزش‌های اخلاقی حاکم بر نظام خانواده و تعامل زوجین، مشارکت زن در تدبیر امور خانه و سیاست‌های نظام اسلامی در امور زنان بخشی از عناصر مورد نقد فیلم‌های منتخب است که در این نوشتار به اجمال مورد تحلیل و بررسی قرارگرفته است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Feminism's confrontation on elements of Iran's general culture (by analyzing examples of cinematographic products)

نویسندگان English

seyed mohammad mahdi sharafoddin 1
sayyedHossein sharafoddin 2
1 PhD student of philosophy of social sciences at Bagheral Uloom University
2 Imam institution
چکیده English

جنبش فمینیسم که در جهان تاریخچه‌ای به درازای دو قرن دارد، فعالیت خود در ایران را از زمان پهلوی اول آغاز کرد و به دلیل غلبه سنت متاثر از شریعت، هرچند در مراحل آغازین کاری از پیش نبرد؛ اما در ادامه به اعمال برخی اصلاحات در فرهنگ عمومی حاکم بر کلان شهرها در خصوص موقعیت و جایگاه زنان و کم و کیف مشارکت اجتماعی آنان توفیق یافت. بعد از انقلاب نیز برغم غلبه گفتمانی فرهنگ دینی، رهبری ولایی و تلاش آغازین در جهت اسلامی‌سازی تدریجی نهادها و سازمان‌های اجتماعی و پالایش فرهنگ عمومی از رسوبات وارداتی ناهمگن با فرهنگ دینی، فمنیسم(در قالب مجموعه‌ای از ایده‌های نظری و توصیه‌های عملی) به مثابه یک جریان فرهنگی، به صورتی نسبتا خاموش و در لباسی مبدل در بطن و متن مجموعه قابل توجهی از فرآورده‌های فرهنگی، هنری و رسانه‌ای رخنه کرد و به صورتی انضمامی و در اشکال مختلف بازتولید شد. در این نوشتار از بین فیلم‌های ایرانی بعد از انقلاب، شش فیلم پرفروش که بیشترین ارتباط را با مضامین فمینیستی دارا هستند، انتخاب شده و با استفاده از روش نشانه‌شناسی جان‌فیسک، نقش‌های سه‌گانه فردی، خانوادگی و اجتماعی زنان ذیل مولفه‌های سه‌گانه حکمت عملی در آنها ردیابی شده است. خرده‌گیری بر ارزش‌های اخلاقی حاکم بر نظام خانواده و تعامل زوجین، مشارکت زن در تدبیر امور خانه و سیاست‌های نظام اسلامی در امور زنان بخشی از عناصر مورد نقد فیلم‌های منتخب است که در این نوشتار به اجمال مورد تحلیل و بررسی قرارگرفته است.

کلیدواژه‌ها English

cinema
feminism
ethics
home management
politics
  • آسابرگر، آرتور(1379). روش‌های تحلیل رسانه‌ها. ترجمة پرویز اجلالی. تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها.
  • بستان،حسین(1394). جامعه‌شناسی جنسیت بارویکرد اسلامی. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
  • جوادی­آملی، عبدالله(1386). زن در آیینه جلال و جمال. نشر اسراء.
  • چندلر، دانیل(1387). مبانی نشانه‌شناسی. ترجمة مهدی پارسا.تهران: سورة مهر.
  • حکیم‌پور، محمد(1384). حقوق زن در کشاکش سنت و تجدد: تاملی در مبادی هرمنوتیک حقوق زن. تهران: نغمه نواندیش.
  • خسروپناه، عبدالحسین(1391). هدف­ها و مبارزه زنان از مشروطه تا پهلوی. قم: طرح نو.
  • دوبووار، سیمون(1401). جنس دوم. ترجمه قاسم صنعوی. تهران: انتشارات توس.
  • رحماندوست، منصوره(1397). شناخت تفاوت­های زن و مرد. منصوره رحماندوست. تهران: نشر نیستان هنر.
  • رضوانی، سلمان(1385). فمنیسم و رسانه‌های تصویری. تهران: دفتر نشر عقل.
  • رودگر، نرجس(1388). فمینیسم، تاریخچه، نظریات، گرایش‌ها، نقد، قم: دفتر مطالعات و تحقیقات زنان.
  • سبحانی، محمدتقی(1382). الگوی جامع شخصیت زن مسلمان، قم: دفتر مطالعات و تحقیقات زنان.
  • سعداوی، نوال(1382). نیمه دیگر: نابرابری حقوقی زنان در بوته نقد. ترجمه مهدی سرحدی. تهران: نشر ناقد.
  • شادی‌طلب، ژاله(1381). توسعه و چالش‌های زنان ایران. تهران: نشر قطره.
  • شالباف، علیرضا(1383). محو کلیه اشکال تبعیض علیه زنان. قم: دفتر مطالعات و تحقیقات زنان.
  • عظیمی‌نژادان، شبنم(1382). در گفت و گو با نوشین احمدی و دیگران: زن معمار جامعه مردسالار. تهران: نشر اختر.
  • نجم­عراقی، منیژه(1376). زن و سینما: سلسله پژوهش­های نظری درباره مسائل زنان. جلد اول.تهران: نشر روشنگران و مطالعات زنان.
  • فریدمن، جین(1391). فمینیسم. ترجمه فیروزه مهاجر. قم: انتشارات انجمن زنان.
  • فیسک، جان(1380). فرهنگ تلویزیون. ترجمة مژگان برومند. ارغنون. ش 19.
  • فیسک، جان(1386).درآمدی بر مطالعات ارتباطی. مترجم مهدی غبرایی. تهران: دفتر مطالعات و توسعه رسانه‌ها.
  • کرمی، محمدتقی(1392). فمینیسم اسلامی، مفاهیم و امکان­ها. مطالعات راهبردی زنان،15 (59)، 263-229.
  • لگیت، مارلین(1395). زنان در روزگارشان. ترجمه نیلوفر مهدیان. تهران: نشر نی.
  • مشیرزاده، حمیرا(1382). از جنبش تا نظریه اجتماعی. تهران: نشر و پژوهش شیرازه.
  • معصومی، سید مسعود(1387). فمینیسم در یک نگاه. قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
  • مصباح یزدی، محمدتقی(1392). آموزش فلسفه. قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره). جلد اول.
  • مطهری، مرتضی(1379). مجموعه آثار. قم:صدرا. چ نهم. جلد ۲.
  • منصورنژاد، محمد(1381). مسئله زن، اسلا م و فمنیسم (در دفاع از حقوق زنان). تهران: برگ زیتون.
  • نرسیسیانس، امیلیا(1387). انسان، نشانه، فرهنگ. تهران: افکار.