فصلنامه علمی پژوهشی حکمرانی فرهنگ

فصلنامه علمی پژوهشی حکمرانی فرهنگ

تحول در آموزش و پرورش: تحلیل گفتمان کنش‌های سیاستی دوره سازندگی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری سیاستگذاری فرهنگی دانشگاه خوارزمی
2 دانشیار گروه جامعه‌شناسی دانشگاه خوارزمی
3 استاد گروه جامعه‌شناسی دانشگاه خوارزمی
چکیده
نظم نمادین آموزش و پرورش همواره عرصه‌ای برای منازعات معنایی گوناگون جهت مفصل‌بندی کنش‌های سیاستی مختلف به‌منظور ایجاد تغییر و تحول بوده است. در این مقاله در چارچوبی ترکیبی از نظریه گفتمان لاکلا و موفه و نورمن فرکلاف به تحلیل گفتمان این منازعات معنایی در متون سیاستی دوره سازندگی پرداختیم. توسعه اقتصادی، سازندگی و بازسازی ویرانی‌های ناشی از جنگ تحمیلی، فضایی برای بروز منازعات معنایی جدید در عرصه نظام آموزشی را فراهم نمود، که در راستای تغییر تدریجی در اهداف، محتوا، ساختار و برنامه‌های آموزش و پرورش و درصدد تثبیت معنای نشانه‌های تغییر و تحول در آموزش و پرورش در بینامتنیت با نشانه‌های برنامه‌های توسعه بود. این نشانه‌‌ها از طریق متون سیاستی و کنش‌هایی مثل تدوین برنامه توسعه اول و دوم، تغییر نظام آموزش و پرورش در قالب نظام جدید آموزش متوسطه و آئین‌نامه‌های مرتبط با آن مثل آئین‌نامه برنامه درسی نظام جدید متوسطه و آئین‌نامه امتحانات، تدوین اصول حاکم بر دوره راهنمایی تحصیلی، تدوین نظام‌نامه پرورشی و غیره، ثبات معنایی یافت. قابلیت اعتبار و دسترسی نشانه‌های فوق نیز با برجسته‌شدنِ ضرورت تثبیت نشانه‌های سازندگی و توسعه پیوند برقرار نمود و در متون سیاستی، به شکل استعاری یا آرمانی مطرح گردید. 
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Transformation in Education: A Discourse Analysis of the policy Actions of the Construction Period

نویسندگان English

Mahdi Sepehr 1
Seyed Hossein Serajzadeh 2
karam Habibpour Gatabi 2
bizhan zare 3
1 PhD student of cultural Policy Tehran-University of Kharazmi
2 Associate Professor, Kharazami University
3 Social Sciences University of Kharazmi, Faculty of Literature and Humanities, Tehran
چکیده English

Abstract
The education symbolic order has been a field for various semantic conflicts to articulate different policy actions to bring about change. In this article, we used discourse analysis, which in addition to having a theoretical aspect, is also a research method, to investigate these semantic conflicts in the policy texts produced during the presidency of Hashemi Rafsanjani or so called the “Construction periodˮ. Economic development, construction and rebuilding of the devastations of the imposed war, provided a space for new semantic conflicts in the field of education system, which was in order to realize gradual changes in goals, content, structure and programs of education and sought to confirm meaning of change and evolution signs in education, intertextuality with signs of development plans. These signs found semantic stability through policy texts and policy actions such as the first and second development plans, generalities of the new secondary education system and related regulations such as the new secondary school curriculum regulations, exam regulations, guiding principles in middle school, "parvareshi" regulations and etc. Credibility and availability of the above signs also linked with the emphasis on the need to stabilize the signs of construction and development, and became a metaphor in the field of policy texts.

کلیدواژه‌ها English

Construction Discourse
Policies
Education
Signs
Evolution
  • اکبری، احمد. سلیمه سادات گلابگیرنیک و معصومه حسینی. (1395). سیاستگذاری آموزش و پرورش در دوران معاصر. فصلنامه تحقیقات جدید در علوم انسانی. سال سوم. شماره چهاردهم. 18-35.
  • ایروانی، شهین. (1393). مقدمه ای بر تبیین ماهیت نظام آموزش و پرورش ایران از آغاز دوره مدرن سازی تا امروز. پژوهشنامه مبانی تعلیم و تربیت. سال چهارم. شماره 1. 83-110
  • ایمان، محمدتقی. (1393). روش شناسی تحقیقات کیفی. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه. چاپ دوم
  • آبراهامیان، یرواند. (1389). تاریخ ایران مدرن. ترجمه محمد ابراهیم فتاحی. تهران: نشر نی
  • برزین، سعید. (1377). جناح بندی سیاسی در ایران از دهه 1360 تا دوم خرداد 1376. تهران: نشر مرکز. چاپ دوم
  • بشیریه، حسین. ( 1397). دیباچه ای بر جامعه شناسی سیاسی ایران: دوره جمهوری اسلامی ایران. تهران: نشر نگاه معاصر
  • بهروز لک، غلامرضا و غلامرضا ضابط پور کاری. (1391). چالش های نظری عدالت اجتماعی در دولت های جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه علوم سیاسی. سال پانزدهم. شماره 57. 103-136
  • بیات، سجاد. (1392). بررسی گفتمان های تحول در تعلیم و تربیت ایران در سه دهه اخیر با تاکید بر نظام آموزش و پرورش. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران
  • بیژنی، مریم. کاظم معتمدنژاد و محسن علینی. (1388). جایگاه مشروعیت قانونی در گفتمان های سیاسی رسمی نظام جمهوری اسلامی ایران (1357-1386). فصلنامه علوم اجتماعی. شماره 46. 107-137
  • پور احمدی، حسین. (1384). مبانی استراتژیک اصلاح سیاست های توسعه اقتصادی و اولویت های دولت در ایران. فصلنامه مطالعات راهبردی. شماره 30. 789-815
  • تاجیک، محمد رضا و محمد روز خوش. ( 1387). بررسی نهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری. مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی. سال 16. شماره 61. 83-128
  • جهانیان، رمضان. (1391). بررسی و تحلیل سیاست های توسعه ای آموزش و پرورش ایران در دوره معاصر. فصلنامه تخصصی علوم سیاسی. شماره 19. 93-116
  • حبیب پور گتابی، کرم. (1393). جامعه شناسی سیاست آموزشی در ایران با لنز حکوم مندی. برنامه ریزی رفاه و توسعه اجتماعی. شماره 21. 223-284
  • حسین زاده، محمدعلی. (1386). گفتمان‌های حاکم بر دولت‌های بعد از انقلاب در جمهوری اسلامی ایران. تهران: مرکز انتشارات انقلاب اسلامی
  • دهقان، حوریه و علیرضا سمیعی اصفهانی. (1396). رویکرد دولت سازندگی به جهانی شدن اقتصاد و تاثیر آن بر رابطه دولت – بازار در دهه دوم انقلاب. فصلنامه رهیافت های سیاسی و بین المللی سال هشتم. شماره 3 (پیاپی 49). 40-67
  • رزاقی، ابراهیم. (1375). گزیده اقتصاد ایران. تهران: موسسه انتشارات امیر کبیر
  • رفیع پور، فرامرز. (1376). توسعه و تضاد. تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی تهران
  • سفیری، مسعود. (1378). حقیقت ها و مصلحتها: گفتگو با آقای هاشمی رفسنجانی. تهران: نشرنی
  • صادقی فسایی، سهیلا و ایمان عرفان منش. (1395). تحلیل گفتمان و نقد الگوی خانواده مدرن ایرانی در ایران پس از انقلاب اسلامی. فصلنامه فرهنگی   تربیتی زنان و خانواده. سال دهم. شماره 34. 107-135
  • صافی، احمد. (1382). سیر تاریخی و تکوینی قوانین آموزش و پرورش و نارسایی های قوانین مصوب. مدیریت در آموزش و پرورش. شماره 35 و 36. 29-60
  • صافی، احمد. (1395). سازمان و قوانین آموزش و پرورش ایران. تهران: انتشارات سمت
  • ظریفی نیا، حمیدرضا. ( 1378). کالبد شکافی جناح های سیاسی ایران. تهران: آزادی اندیشه، چاپ اول
  • علی بابایی، داوود. (1384). بیست و پنج سال در ایران چه گذشت؟ (از بازرگان تا خاتمی). تهران: انتشارات امید فردا
  • فاضلی، نعمت الله و روزبه کردونی. (1387). رفاه و گفتمان سازندگی، فصلنامه علوم اجتماعی. شماره 41. 125-161
  • فوزی، یحیی. (1384). تحولات سیاسی اجتماعی بعد از انقلاب اسلامی در ایران. تهران: چاپ و نشر عروج
  • قاراخانی، معصومه. (1390). تحلیل سیاست اجتماعی در ایران 1357-1388. پایان نامه دکتری. دانشگاه تربیت مدرس
  • مرتجی، حجت. ( 1378). جناح های سیاسی در ایران امروز. تهران: نقش و نگار
  • مناشری، دیوید. ( 1396). نظام آموزشی و ساختن ایران مدرن. ترجمه محمد حسین بادامچی و عرفان مصلح. تهران: حکمت سینا
  • نفیسی، عبدالحسین. (1369). بازنگری تجربه برنامه ریزی توسعه در آموزش و پرورش. فصلنامه تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش). شماره 22 و 23. 13-24
  • نفیسی، عبدالحسین. (1375). هشت سال تلاش: گزارش دستاوردها، مشکلات، برنامه های آینده و چشم انداز وزارت آموزش و پرورش. تهران: انتشارات وزارت آموزش و پرورش معاونت برنامه ریزی و نیروی انسانی
  • نقیب زاده، احمد و فاطمه هموئی. (1392). انگلیس و اروپا، تحلیل گفتمان سیاست خارجی (مدل لاکلاو و موف). فصلنامه تحقیقات سیاسی بین المللی. شماره چهاردهم. 1-33
  • نوید ادهم، مهدی و علیرضا صادق زاده قمصری. (1394). طراحی الگوی سیاست های فرهنگی نظام آموزش و پرورش. فصلنامه راهبرد اجتماعی فرهنگی. سال چهارم. شماره 15. 135-153
  • وزارت آموزش و پرورش. (1372). کلیات نظام جدید آموزش متوسطه، تهران: انتشارات وزارت آموزش و پرورش. چاپ سوم
  • وزیریان، حسین و هادی طلوعی. (1396). بررسی مدل توسعه در دوران ریاست جمهوری هاشمی. فصلنامه سیاست. سال چهارم. شماره چهاردهم.61-78
  • هاشمی رفسنجانی، اکبر. (1374). سخنرانی در نماز جمعه. روزنامه اطلاعات: 9 اردیبهشت
  • یورگنسن، ماریان و لوئیز فیلیپس. (1396). نظریه و روش در تحلیل گفتمان. ترجمه هادی جلیلی. تهران: انتشارات نی. چاپ هفتم

 

 

  • Callewaert, S. (2006). Bourdieu, Critic of Foucault: The Case of Empirical Social Science against Double-Game-Philosophy. Theory, Culture & Society, 23(6), 73–98. DOI: 10.1007/978-94-007-6265-7_2
  • Fairclough, N. (1991). Discourse and Social Change. Cambridge: Polity Press.
  • Fairclough, N. (1992). Discourse and Social Change. Cambridge: Polity Press
  • Fairclough, N. (1993). Critical Discourse Analysis and the marketization of public discourse: The universities. Discourse and Society, 4(2), 133–168.
  • Jones, T. (2013). Understanding Education Policy, SpringerBriefs in Education,
  • Laclau, Ernesto and Chantal Moffe. (2001). Hegemony and Social Strategy: Toward a Radical Democratic Politics. Second edition. London and New York: Verso
  • Laclau، E.، & Mouffe، C. (1985). Hegemony And Socialist Strategy: Towards A Radical Democratic Politics. London: Verso
  • Spratt, Jennifer. (2017) Wellbeing, Equity and Education A Critical Analysis of Policy Discourses of Wellbeing in Schools، http://www.springer.com/978-3-319-50064-5