تحلیل تأثیرات اقتصاد لیبرال سرمایه‌داری بر افول سبک زندگی اسلامی در معماری و شهرسازی معاصر ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه معماری دانشگاه قم

چکیده

یکی از مهم‌ترین زمینه‌های تأثیرگذار بر معماری و شهرسازی، اقتصاد و مؤلفه‌های مختلف آن است. طی دهه‌های اخیر، در اثر تحولات مناسبات اقتصادی معاصر ایران، نظامات معماری و شهرسازی کشور با تغییرات بسیاری مواجه شده است که بخش قابل توجهی از این تغییرات، ریشه در نظام اقتصادی لیبرال سرمایه‌داری (به‌عنوان یکی از مهم‌ترین نظام‌های حاکم بر مناسبات اقتصادی جهان معاصر) دارد. بر این اساس، مسئله‌ای که طی این پژوهش مورد ژرف‌کاوی قرار می‌گیرد بررسی چیستیِ تأثیرات نظام اقتصادی لیبرال سرمایه‌داری بر معماری و شهرسازی و به‌طور خاص، فرایند افول سبک زندگی اسلامی در تحولات کالبدی فضایی معاصر ایران است. در این مقاله برای ژرف‌کاوی این مسئله از روشی ترکیبی (مرکب از روش مطالعات اسنادی در مقام گردآوری داده‌ها و روش تحلیل محتوای کیفی در مقاوم داوری داده‌ها) استفاده شده است. طبق یافته‌های این پژوهش، بسیاری از مسائل مرتبط با افول سبک زندگی اسلامی در معماری و شهرسازی معاصر ایران نظیر ظهور قطب‌بندی و اختلاف طبقاتی در مناطق شهری، بروز پدیده مسکن ردیفی و برونگرا، تضعیف کیفیت در فضاهای زیست انسانی و کمّی شدن این فضاها و غیره، همگی ریشه در تأثیرات نظام لیبرال سرمایه‌داری دارند که در این مقاله، نقش این نظام اقتصادی در فرایند بروز معضلات مذکور، تبیین می‌شود.

کلیدواژه‌ها