فصلنامه علمی پژوهشی حکمرانی فرهنگ

فصلنامه علمی پژوهشی حکمرانی فرهنگ

طراحی مدل سیاست‌گذاری مشارکتی برای بازنمایی مسئولانه آسیب‌های اجتماعی در سینمای ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
عضو هیات علمی دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی
10.22034/jsfc.2026.577877.2912
چکیده
سینما به‌عنوان رسانه‌ای روایت‌محور و اثرگذار، می‌تواند در شکل‌دهی به ادراک اجتماعی و گفتمان‌سازی پیرامون آسیب‌ها نقش‌آفرین باشد؛ با این حال، فقدان چارچوب سیاست‌گذاری منسجم موجب شده این ظرفیت به‌صورت نظام‌مند بالفعل نشود. پژوهش حاضر با هدف طراحی مدل مفهومی سیاست‌گذاری فرهنگی برای بازنمایی مسئولانه و اثربخش آسیب‌های اجتماعی در سینمای ایران انجام شده است.
این مطالعه با رویکرد کیفی و با استفاده از روش گروه کانونی انجام شد. چهار جلسه با حضور ۱۰ نفر از خبرگان حوزه‌های سینما، جامعه‌شناسی، سیاست‌گذاری فرهنگی و فعالان اجتماعی برگزار گردید. داده‌ها با استفاده از تحلیل مضمون و با اقتباس از فرایند شش‌مرحله‌ای براون و کلارک تحلیل شدند. برای پرهیز از کلی‌گویی و تعیین اولویت سیاست‌ها، راهبردهای استخراج‌شده بر اساس ماتریس چندمعیاره وزن‌دهی و رتبه‌بندی شدند.
یافته‌ها نشان داد مسئله اصلی سیاست فرهنگی در این حوزه نه منع بازنمایی آسیب‌های اجتماعی، بلکه چگونگی سامان‌دهی شرایط و ارتقای کیفیت این بازنمایی است؛ به‌گونه‌ای که ضمن حفظ امکان نقد و نمایش واقعیت‌های اجتماعی و استقلال خلاق هنرمند، از بازنمایی‌های تقلیل‌گرایانه، کلیشه‌ساز و بی‌توجه به پیامدهای اجتماعی کاسته شود. بر این اساس، مدل مفهومی نهایی پژوهش در سه سطح مرتبط صورت‌بندی شد و چهار اهرم «تنظیم‌گری هوشمند»، «حمایت هدفمند»، «ظرفیت‌سازی و حرفه‌ای‌سازی» و «مشارکت و هم‌حکمرانی» به‌عنوان سازوکارهای اصلی آن شناسایی شدند. مدل پیشنهادی، به‌جای مداخله مستقیم و موردی در محتوای آثار، بر سامان‌دهی محیط نهادی تولید، تقویت پژوهش و مشاوره تخصصی، حمایت هدفمند و ارزیابی مستمر پیامدهای اجتماعی تأکید دارد و می‌کوشد میان استقلال هنری و مسئولیت اجتماعی بازنمایی توازن برقرار کند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Designing a collaborative policy model for the responsible representation of social harms in Iranian cinema

نویسنده English

mohammad javad valizadeh
Faculty member of the Secretariat of the Supreme Council of the Cultural Revolution
چکیده English

This study aims to design a conceptual model for cultural policy-making concerning the responsible representation of social harms in Iranian cinema. Given the proliferation of social harms and the influential capacity of cinema, the research adopted a qualitative approach, conducting focus group sessions with experts from relevant fields. The data were analyzed using thematic analysis. Subsequently, the strategies were prioritized based on criteria such as impact, feasibility, and urgency.

The findings indicated that the effectiveness of social cinema requires coherence across three levels: cultural governance (developing a national framework and establishing an advisory council), cinema institutions (providing support conditional on research and strengthening professional capacity), and artistic representation (integrating content and form, and designing evaluation tools). Finally, the "participatory governance of responsible representation" model was proposed, emphasizing smart regulation, targeted support, capacity-building, and co-governance. This model pursues a participatory, evidence-based approach, moving beyond the dichotomy of strict control versus complete laissez-faire.

کلیدواژه‌ها English

Cultural policy-making
Cultural governance
Social cinema
Responsible representation
Social harms

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 29 آبان 1405