باور‌های والدگری در نمونه‌ای از مادران ایرانی؛ یک مطالعه پدیدار‌شناسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد دانشگاه تهران

2 استادیار دانشگاه شهید بهشتی

3 دانشیار دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی باورهای والدگری در نمونه‌ای از مادران ایرانی طراحی شده است. این پژوهش از نوع مطالعات کیفی با رویکرد پدیدارشناسی است. نمونه‌ها تا رسیدن به حد اشباع به‌صورت غیر تصادفی هدفمند انتخاب شدند. برای بررسی باورهای والدگری مادران مصاحبه‌ نیم‌ساختاریافته‌ای براساس تکنیک قیف تدوین گردید. نتایج تحلیل کیفی مصاحبه‌ها‌ نشان داد که از دیدگاه مادران ایرانی، اطاعت و حرف‌شنوی از جمله مهم‌ترین ویژگی‌های یک کودک خوب، صبور بودن از جمله مهم‌ترین ویژگی‌ یک مادر خوب، مهربان و باجذبه بودن مهم‌ترین ویژگی یک پدر خوب و تحصیلات عالیه به‌عنوان مهم‌ترین ویژگی‌ ایده‌آل کودک در بزرگسالی، صبوری در برابر کودک به‌عنوان بهترین روش تربیتی، پرخاشگری و خصمانه رفتار کردن با کودک به‌عنوان بزرگ‌ترین اشتباه والد، ادب و احترام به‌عنوان ارزش‌ ایده‌آل برای انتقال به کودک، هدیه خریدن به‌عنوان بهترین روش تشویقی و محروم کردن به‌عنوان بهترین روش تنبیهی شناخته می‌شود. با توجه به تحلیل کیفی مصاحبه بر اساس تکنیک قیف‌، شش باور زیربنایی‌تر والدگری در نظام باورهای نمونه آماری پژوهش نقش بسته بود: تأییدطلبی و وجهه مثبت اجتماعی، فردیت‌طلبی و آزادی‌خواهی، احساس مسئولیت مادرانه و عذاب وجدان در قبال آن، برتری‌جویی، انحصارطلبی و ترسِ از دست دادن و نیز پدر به‌عنوان اسطوره‌ای قدرتمند. که در میان آنها باور احساس مسئولیت مادرانه و عذاب وجدان در قبال آن، فراگیرتر بود. در جمع‌بندی کلی از مجموع یافته‌ها می‌توان چنین تبیین کرد که باور احساس مسئولیت مادرانه به‌عنوان باور زیربنایی فراگیر، بر لایه‌های سطحی‌تر تجارب مادران از والدگری اثر‌گذار است.

کلیدواژه‌ها