باورهای والدگری در نمونه‌ای از مادران ایرانی: یک مطالعه پدیدارشناسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد دانشگاه تهران

2 استادیار دانشگاه شهید بهشتی

3 دانشیار دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی باورهای والدگری در نمونه­‌ای از مادران ایرانی طراحی شده است. این پژوهش از نوع مطالعات کیفی با رویکرد پدیدارشناسی است. نمونه‌­ها تا رسیدن به حد اشباع به‌­صورت غیر تصادفی هدفمند انتخاب شدند. برای بررسی باورهای والدگری مادران مصاحبه­ نیمه ساختاریافته‌­ای براساس تکنیک قیف تدوین گردید.
نتایج تحلیل کیفی مصاحبه‌ها­ نشان داد که از دیدگاه مادران ایرانی، اطاعت و حرف‌­شنوی از جمله مهم‌ترین ویژگی­‌های یک کودک خوب، صبور بودن از جمله مهم‌ترین ویژگی­ یک مادر خوب، مهربان و باجذبه بودن مهم‌ترین ویژگی یک پدر خوب و تحصیلات عالیه به‌عنوان مهم‌ترین ویژگی­ ایده­‌آل کودک در بزرگسالی، صبوری در برابر کودک به‌عنوان بهترین روش تربیتی، پرخاشگری و خصمانه رفتار کردن با کودک به‌عنوان بزرگ‌ترین اشتباه والد، ادب و احترام به‌عنوان ارزش­ ایده­‌آل برای انتقال به کودک، هدیه خریدن به‌عنوان بهترین روش تشویقی و محروم کردن به‌عنوان بهترین روش تنبیهی شناخته شد. با توجه به تحلیل کیفی مصاحبه بر اساس تکنیک قیف­، شش باور زیربنایی‌­تر والدگری؛ تأییدطلبی و وجهه مثبت اجتماعی، فردیت‌طلبی و آزادی‌خواهی، احساس مسئولیت مادرانه و عذاب وجدان در قبال آن، برتری‌جویی، انحصارطلبی و ترسِ از دست دادن و نیز پدر به‌­عنوان اسطوره­ای قدرتمند در نظام باورهای جامعه آماری پژوهش نقش بسته بود. که در میان آنها باور احساس مسئولیت مادرانه و عذاب وجدان در قبال آن، در میان سایر باورها فراگیرتر بود. در جمع‌­بندی کلی از مجموع یافته‌­ها می‌­توان چنین تبیین کرد که باور احساس مسئولیت مادرانه به‌­عنوان باور زیربنایی فراگیر، بر لایه‌­های سطحی‌­تر تجارب مادران از والدگری اثر­گذار است.

کلیدواژه‌ها