مطالعه‌ ساختار کیفیت محتوای فضای مجازی ایران در افق سال ۱۴۰۴ با رویکرد آینده‌پژوهی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه ارتباطات دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری دانشگاه تهران

چکیده

کیفیت محتوا در فضای مجازی تحت تأثیر مجموعه گسترده‏‌ای از عوامل ملی و بین‌المللی در موضوعات مختلف است. در این مقاله در چارچوب آینده‌نگاری راهبردی مکتب فرانسوی (لا پراسپکتیو) و با بهره‌گیری از نرم‌افزار تخصصی میک‌مک، ساختار محیط و عوامل مؤثر بر آینده کیفیت محتوا در افق ایران ۱۴۰۴ تحلیل شده است. بدین منظور روابط متقابل تعداد ۵۱ متغیر در هفت گروه اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، فنّاورانه، حقوقی و زیست‌محیطی و نیروهای کلیدی داخلی که از پویش محیط به‌دست آمده بودند شناسایی شد. ارزیابی از رابطه هر متغیر بر متغیر دیگر بر اساس دستورالعمل از تحلیل کیفی به مقداری کمّی تبدیل شد و در نهایت ماتریسی از روابط متقابل به‌دست آمد. با بهره‌گیری از نرم‌افزار، تحلیل ساختاری در سه بخش روابط مستقیم، روابط غیرمستقیم و روابط نهفته انجام شد. نتایج نشان داد مهم‌ترین عوامل اثرگذار بر کیفیت محتوا به این شرح هستند: امکان‌های کاربران (متغیر تقویت‌کننده)، تصاویر متناقض از آینده مطلوب (متغیر ریسک)، گردش آزاد محتوا در فضای مجازی (متغیر هدف)، رابطه ایران با نظام غالب در جهان (متغیر محیطی)، شبکه‌های ارتباطی آینده و فنّاوری‌های شزان (متغیرهای دارای اثر نهفته بسیار بالا). همچنین تعداد ۱۶ عامل نیز در جایگاه متغیرهای نافذ قرار گرفتند.

کلیدواژه‌ها