دبیرخانه شورای‌عالی انقلاب فرهنگی فصلنامه علمی پژوهشی حکمرانی فرهنگ 2008-3696 9 33 2016 05 01 Principles of Social Model of Religiosity Assessment in Iran مبانی الگوی اجتماعی سنجش دین‌داری در ایران 93 116 15194 FA نعمت‌اله کرم‌الهی استادیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه باقرالعلوم(ع) قاسم جوکار کارشناس‌ارشد جامعه‌شناسی دانشگاه باقرالعلوم(ع) Journal Article 2016 05 30 A glancing study of the surveys of religiosity assessment since 1990s in Iran shows a shift in the approach of scholars of religion from application of Western Christian models of religiosity assessment to indigenous Islamic models. Nevertheless, despite the fact that the indigenous models are based on experience of religiosity in Iran, the differences in these models and several shortcomings in their principles and fundamentals, make it necessary to conduct precise research in order to develop principles and fundamentals of indigenous models. The present paper is an attempt to explain the principles of social model of religiosity assessment in Iran. Its results can be presuppositions for developing an indigenous model, particularly through a sociological approach. Thus, by explaining seven fundamental issues (including, possibility or necessity of religiosity assessment; possibility of developing a general model of religiosity assessment for special purpose; role of culture in developing an assessment model; etc.), their answers have been extracted as principles for developing a religiosity assessment model, including impossibility of developing a general model of religiosity assessment for special purpose; taking into consideration the culture, customs and traditions of Iranian society in developing the assessment model; and the necessity of attaching due significance to theology in the assessment model. بررسی اجمالی پژوهش‌های پیمایشیِ سنجش وضعیت دین‌داری از دهه هفتاد تاکنون در ایران، نشانگر چرخش دین‌پژوهان ایرانی از کاربست الگو‌های غربی مسیحی سنجش دین‌داری به الگو‌های بومی‌ اسلامی است. با وجود این، به‌رغم معطوف بودن الگو‌های بومی به سنجش تجربی دین‌داری در ایران، وجود تفاوت در این الگوها و نیز کاستی‌های متعدد در اصول و مبانی آنها، ضرورت انجام پژوهش‌های دقیق برای بیان اصول و مبانی الگو‌های بومی را روشن می‌سازد. نوشتار حاضر با هدف تبیین مبانی الگوی اجتماعی سنجش دین‌داری در ایران تدوین شده است و نتایج آن می‌تواند به‌عنوان پیش‌فرض و اصول موضوعه برای طراحی الگو‌های بومی، به‌ویژه با رویکردی جامعه‌شناختی، مبنا قرار داده شود. بدین‌منظور با تبیین هفت مسئله بنیادی (از جمله: امکان یا ضرورت سنجش دین‌داری؛ امکان طراحی الگوی عام سنجش دین‌داری با کاربرد خاص؛ نقش فرهنگ در طراحی الگوی سنجش و...)، پاسخ آنها به‌عنوان اصول موضوعیِ طراحی الگو‌های سنجش دین‌داری استخراج و ارائه شده است. از جمله: عدم امکان طراحی الگوی عام سنجش دین‌داری با کاربرد خاص؛ توجه به فرهنگ و آداب و رسوم جامعه ایرانی در ارائه الگوی سنجش و ضرورت کلامی ‌بودن الگوی سنجش. http://www.jsfc.ir/article_15194_3b93d91c6ca4990fffd61e37d9235acb.pdf