تحلیلی بر نظام کالبدی شهر و شاخصه‌های عددیِ آن مطابق با سبک زندگی اسلامی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه معماری دانشگاه قم

چکیده

از مسائل موثر بر تحقّق سبک زندگی اسلامی، شاخصه‌های عددی شهر است زیرا این موارد (نظیر جمعیت و اندازه و تراکم و غیره) تسهیل‌گر و یا تضعیف‌گر ایفای وظایف دینی در جوامع اسلامی هستند و بی‌توجهی به آنها، خلأیی است که در کلانشهرهای معاصر سبب بروز تأثیرات نامطلوبی بر تحقّق سبک زندگی اسلامی و مفاهیم آن نظیر عدالت و امنیت و غیره شده است. در این پژوهش سعی بر رفع خلأ مذکور با استناد به منابع دینی با رویکردی نو و با استفاده از روش استدلالی ـ منطقی شده است و با تعمّق در این متون، به این سؤال اصلی پرداخته شده است که آیا در راستای تحقّق سبک زندگی اسلامی می‌‌توان از متون دینی برای شاخصه‌های عددی شهر (نظیر اندازه و جمعیت و غیره)، اعداد مشخصی را استنباط نمود؟ استنباط شاخصه‌های مذکور مبتنی بر منابع دست اول دینی، وجه بداعت و نوآوری این پژوهش است که تاکنون در هیچ پژوهش مشابهی ارائه نشده است. البته در سایر پژوهش‌های مرتبط، درباره شهر اسلامی و ویژگی‌های آن مطالب متعددی ارائه شده است اما غالب این پژوهش‌ها یا به شاخصه‌های عددی شهر ورود نکرده‌اند و یا اگر ورود کرده‌اند مبتنی بر منابع دینی ارائه نشده‌اند. بر اساس یافته‌های این پژوهش، حداکثر مساحت و جمعیت شهر مطابق با سبک زندگی اسلامی (به‌صورت تقریبی) عبارت است از 38000 هکتار و یک میلیون و هفتصد هزار نفر که غفلت از این اعداد و فراتر رفتن شهر از شاخصه‌های عددیِ مذکور می‌تواند تأثیر نامطلوبی بر تحقّق سبک زندگی اسلامی داشته باشد.

کلیدواژه‌ها