دبیرخانه شورایعالی انقلاب فرهنگیفصلنامه علمی پژوهشی حکمرانی فرهنگ2008-3696135120201121Using the Concept of ‘Normative Reason” for the Cognition of Justified Forms of Impacts of Values on Scientific Activityبهکارگیری مفهوم «دلیل هنجاری» برای شناخت شکلهای موجه اثرگذاری ارزشها بر فعالیت علمی7309724410.22034/jsfc.2020.97244FAمیثممحمدامینیاستادیار پژوهشکده مطالعات بنیادین علم و فنّاوری دانشگاه شهید بهشتیJournal Article20171126Attempts have been made in this paper to demonstrate that the analysis of the concept of “value” through using the broader concept of “reason” gives a clearer and more comprehensive picture of the relationship between science and value. More specifically, the main objective of this paper is to find out which form of the impact of values on scientific endeavor is justified and which form is unjustified. There are two known answers to this question: One is based on the doctrine of “value-free science” and the other holds fast to the distinction between direct and indirect roles of values. In the first place, these two answers and their critiques are described briefly. In the next step, the concept of “reason” and some of its formal and structural features are described, and, by explaining the relationship between “reason” and “value”, a conceptual framework is proposed for the study of the mentioned problem. It will be demonstrated that the analysis of the concept of “value” based on “reason” provides a possibility for a new answer to the question regarding the justified and unjustified interventions of values in scientific endeavor and the superiorities of this answer to the previous answers.در این مقاله میخواهیم نشان دهیم که تحلیل مفهوم «ارزش» با استفاده از مفهوم کلیترِ «دلیل» تصویر روشنتر و جامعتری از رابطه علم و ارزش به دست میدهد. به طور خاص به دنبال بررسی این مسئله هستیم که کدام شکل از اثرگذاری ارزشها بر کار علمی موجه و کدامیک ناموجه است. دو پاسخ مشهور به این پرسش وجود دارد: یکی با اتکا به آموزه «آرمان علم غیرارزشی» و دیگری با توسل به تمایز میان نقشهای مستقیم و غیرمستقیم ارزشها. ابتدا این دو پاسخ و نقدهای وارد به آنها را اجمالاً بیان میکنیم. سپس با معرفی مفهوم «دلیل» و تشریح برخی ویژگیهای صوری و ساختاری این مفهوم و بیان رابطه «دلیل» و «ارزش»، چارچوبی مفهومی برای بررسی مسئله یادشده ارائه میکنیم. نشان میدهیم که تحلیل مفهوم «ارزش» بر حسب «دلیل» امکان ارائه پاسخی تازه به این پرسش را فراهم میکند که دخالتهای موجه و ناموجه ارزشها در کار علمی کداماند و این پاسخ، چه برتریهایی نسبت به پاسخهای پیشین دارد.http://www.jsfc.ir/article_97244_7e8ace30413be0fe224fa60d3e57868f.pdfدبیرخانه شورایعالی انقلاب فرهنگیفصلنامه علمی پژوهشی حکمرانی فرهنگ2008-3696135120201121The Ethical Dilemmas and Responsible Innovationدوراهیهای اخلاقی و نوآوری مسئولانه315312220910.22034/jsfc.2020.122209FAکیوانالستیاستادیار مرکز تحقیقات سیاست علمی کشورJournal Article20180407Ruth Barchan Marcus introduces the second order regulative principle in ethical charters, which shows that the consistency of principles of an ethical charter is not inconsistent with acceptance of ethical dilemmas. According to this principle, individuals, who follow a charter, have a second order commitment to create conditions in which all the commitments are implementable without ethical dilemmas. Jureon van Denhauven applies the same principle in engineering ethics. His solution for elimination of ethical dilemmas is a technical one and by using technological innovations. This paper, by describing and comparing Marcus and van Denhauven’s perspectives, argues that van Denhauven’s examples are not instances of true dilemma meant by Marcus and his suggested solution does not help the ethical agent to get rid of the true ethical dilemmas.روت بارکان مارکوس، اصل تنظیمی مرتبه دوم در مرامنامههای اخلاقی را طرح میکند که نشان میدهد سازگاری اصول یک مرامنامه اخلاقی با پذیرش وجود دوراهیهای اخلاقی ناهمخوانی ندارد. براساس این اصل، افرادی که از مرامنامهای تبعیت میکنند تعهد مرتبه دوم به ایجاد شرایطی دارند که در آن تمام تعهدات، بدون ایجاد دوراهیهای اخلاقی قابل انجام باشد. یروئن وندنهاوون همین اصل را در اخلاق مهندسی بهکار میبرد. راهحل او برای حذف دوراهیهای اخلاقی، راهحلی فنی و با استفاده از نوآوریهای تکنولوژیک است. در این مقاله با شرح و مقایسه دیدگاه مارکوس و وندنهاوون استدلال خواهد شد که مثالهای ارائهشده توسط وندنهاوون، دوراهی اخلاقی واقعی بهمعنای مورد نظر مارکوس نیست و راهحل پیشنهادی او به عامل اخلاقی برای خلاص شدن از دوراهیهای اخلاقیِ واقعی کمکی نخواهد کرد.http://www.jsfc.ir/article_122209_69f425ffede52215fbff21796e4ef8e8.pdfدبیرخانه شورایعالی انقلاب فرهنگیفصلنامه علمی پژوهشی حکمرانی فرهنگ2008-3696135120201121Historiography of Critical Rationality: A Case Study of Scientific and Cultural Institutions of Timurids Eraتاریخنگاری عقلانیت نقاد: موردکاوی نهادهای علمی و فرهنگی دوره تیموری557910094410.22034/jsfc.2020.100944FAفاطمه الساداتفیروزیدانشجوی دکتری تاریخ علم دوره اسلامی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیعبدالرسولعمادیرئیس مرکز سنجش آموزش کشورعلیرضامنصوریدانشیار فلسفه علم و فنّاوری، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیJournal Article20171018In the critical rationality approach, scientific institutions are perceived as social technologies. Critical rationality provides us with considerable capacities for the study and analysis of institutions, their social dimensions and the logic of their development. Historiography of critical rationality requires investigation of historical problems through understanding of “problem situation”. The purpose of this paper is to study the status of scientific and cultural institutions in Timurids era in the light of critical rationality teachings regarding technology and the condition of scientific and cultural institutions of the Timurids era will be studied in the light of historiographical considerations of this approach. Historical reports underline the fact that the Timurids supported scientific and cultural institutions in the mentioned era. The doctrines of critical rationality lead to the following hypothesis: Promotion of science and culture in this era is understandable in the light of the political and religious conditions, particularly the sectarian alignments and it is not merely the result of personal interests of the rulers in science and culture.در رویکرد عقلانیتِ نقاد، نهادهای علمی بهمثابه فنّاوریهای اجتماعی در نظر گرفته میشوند. عقلانیت نقاد ظرفیتهای مناسبی برای تحلیل نهادها و بررسی ابعاد اجتماعی آنها و منطق تحول آنها در اختیار ما قرار میدهد. تاریخنگاری عقلانیت نقاد نیز مستلزم بررسی مسائل تاریخی از طریق شناخت «موقعیت مسائل» است. در مقاله حاضر با عنایت به آموزههای عقلانیت نقاد درخصوص فنّاوریها و همچنین در پرتو ملاحظات تاریخنگارانه این رویکرد، به بررسی وضعیت نهادهای علمی و فرهنگی دوره تیموری میپردازیم. گزارشهای تاریخی نشاندهنده حمایت تیموریان از نهادهای علمی و فرهنگی در دوره مذکور است. آموزههای عقلانیت نقاد درخصوص فنّاوریهای اجتماعی (یعنی نهادها) و ملاحظات تاریخنگارانه این رویکرد، ما را بهسمت این فرضیه هدایت میکند که حمایت از علم و فرهنگ در این دوره با توجه به شرایط سیاسی و مذهبی و خصوصاً صفبندیهای فرقهای قابلفهم است و صرفاً نتیجه علاقه شخصی حاکمان به علم و فرهنگ نیست.http://www.jsfc.ir/article_100944_25168aee9d4e0266b8ee7dae3d33cc08.pdfدبیرخانه شورایعالی انقلاب فرهنگیفصلنامه علمی پژوهشی حکمرانی فرهنگ2008-3696135120201121An Analysis of the State, Conditions, and Consequences of the Disputed Capital in Iran’s Education Systemتحلیل وضعیت، شرایط و پیامدهای سرمایه مورد منازعه در آموزش و پرورش ایران8111412220710.22034/jsfc.2020.122207FAفردینمحمدیدکترای جامعهشناسی دانشگاه فردوسی مشهد0000-0002-3887-8279محسننوغانی دخت بهمنیدانشیار گروه جامعهشناسی دانشگاه فردوسی مشهدمهدیکرمانیاستادیار گروه جامعهشناسی دانشگاه فردوسی مشهدکمالخالق پناهاستادیار گروه جامعهشناسی دانشگاه کردستانJournal Article20171116The main concern of this paper is to provide answer to the following questions: What capital constitutes the goal for which the teachers compete with each other in the field of education? How do they experience the conditions and consequences of this competition? To this end, the conceptual framework of the research was formulated based on Bourdieu’s theory. The participants were the teachers of the seven offices of the Provincial Department of Education in Mashhad, from amongst whom 31 were selected and interviewed through targeted sampling, theoretical sampling and the criterion of theoretical saturation. The findings of the research indicate that the teachers in the past were competing for the embodied cultural capital in the field of education, but, in recent years (late 2000), the competition for access to embodied cultural capital has declined and has gradually given its place to economic competition and rivalry for access to institutional cultural capital under the influence of the following factors: formalization of on-the-job programs, deterrence nature of the rules of the field of education, status problems, centrality of educational certificates, centrality of on-the-job programs, individual factors, economic problems and money-mongering. This indicates the “change of the disputed capital from embodied cultural capital to institutional/economic capital in the field of education”. The formation of this phenomenon, on the one hand, leads to the decline of their leisure activities, weakness of their physical-mental health and plummeting of institutional habitus, and, on the other, has led to the economic empowerment and fragile scientific empowerment of the teachers.تلاش پژوهش حاضر، پاسخگویی به این سؤال است که معلمان در میدان آموزش برای دستیابی به کدام سرمایه با یکدیگر رقابت دارند؟ و شرایط و پیامدهای این رقابت را چگونه تجربه میکنند؟ بدینمنظور چارچوب مفهومی پژوهش براساس نظریات بوردیو تدوین گردید. مشارکتکنندگان این تحقیق عبارت بودند از معلمان نواحی هفتگانه آموزش و پرورش شهر مشهد که با استفاده از نمونهگیری هدفمند، نمونهگیری نظری و معیار اشباع نظری با 31 نفر از آنها مصاحبه گردید. نتایج تحقیق حاکی از آن است معلمان در سالهای گذشته برای کسب و ارتقای سرمایه فرهنگی تجسمیافته در میدان آموزش تلاش میکردند، اما در سالهای اخیر (اواخر دهه هشتاد) تحت تأثیر صوریشدن ضمن خدمت، بازدارندگی قوانین میدان آموزش، مشکلات منزلتی، محوریتیافتن مدرک تحصیلی، محوریتیافتن ضمن خدمت، عوامل فردی، مشکلات اقتصادی و اقتصادگرایی، این شکل از رقابت رو به کاهش بوده و بهجای آن رقابت اقتصادی و رقابت برای دستیابی به سرمایه فرهنگی نهادی شکل گرفته است. این امر بیانگر «تغییر سرمایه مورد منازعه از سرمایه فرهنگی تجسمیافته به سرمایه فرهنگی نهادی/ اقتصادی در میدان تولید آموزش» است. شکلگیری این پدیده از یک سو، موجب اُفت فعالیت فراغتی، تضعیف سلامت جسمانی ـ روانی و تضعیف عادتواره نهادی آنها است و از سوی دیگر، توانمندسازی اقتصادی و توانمندسازی علمی ضعیف معلمان را در پی داشته است.http://www.jsfc.ir/article_122207_44c5ed1aa5acda39a42747349fa254a7.pdfدبیرخانه شورایعالی انقلاب فرهنگیفصلنامه علمی پژوهشی حکمرانی فرهنگ2008-3696135120201121Reconstruction of Ayatollah Mahdavi Kani’s Thought Regarding the Production of Islamic Social Sciences and Humanities: From Theory to Adaptationبازسازی اندیشه آیتالله مهدویکنی در تولید علوم انسانی ـ اجتماعی اسلامی؛ از نظر تا تطبیق11514212220410.22034/jsfc.2020.122204FAمحمدسعیدمهدویکنیاستادیار دانشکده معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات دانشگاه امام صادق علیهالسلامJournal Article20170917The late Ayatollah Mahdavi Kani was one of the pioneers in the field of planning and application of the idea of development of Islamic social sciences and humanities after the victory of Islamic Revolution in Iran. He considers religious science as an epistemic system based on Islamic worldview and conventional legal principles with philosophical and theological roots. He also maintains that the extraction and inference of this epistemic system is possible through an inferential approach in dealing with religious texts. In his opinion, in this encounter (with religious texts), one should not neglect the intersection of the findings of modern and secular science with the religious texts and the questions raised about this interaction. To him theorization in production of religious science was an incomplete project and hence he went beyond theorization and with the establishment of a scientific institution engaged in adaptation and implementation of that theory within the framework of a well-organized educational-research plan. The peculiar identity of this institution in the march towards production of Islamic social sciences and humanities is the result of his special approach to objectives, structure, curriculum planning, and status of teachers and students. The most important features of this approach are as follows: Synthetic planning through a multidisciplinary approach; practical ties between the seminary and the university; priority of teaching and self-purification over production of science; creation of scientific trends; selection and goal-oriented upbringing of human forces (including teacher and student); etc. Descriptive-analytical method was employed in this research and the necessary data was collected from library sources to find out the principles and components of Ayatollah Mahdavi Kani’s viewpoints and experiences.میتوان مرحوم آیتالله مهدویکنی را یکی از پیشگامان طراحی و پیادهسازی ایده تولید علوم انسانی ـ اجتماعی اسلامی پس از انقلاب اسلامی ایران دانست. وی علم دینی را نظامی معرفتی مبتنی بر جهانبینی اسلامی و اصول حقوقی اعتباری با ریشههایی فلسفی و کلامی میداند و بر این باور است که استخراج و استنباط این نظام معرفتی، با رهیافتی فقاهتی در مواجهه با متون دینی امکانپذیر است. از دیدگاه وی در این مواجهه نباید از تلاقی یافتههای علم مدرن و سکولار با متون دینی و پرسشهای حاصل از این تلاقی غفلت ورزید.<br />ایشان بسندهکردن به نظریهپردازی در تولید علم دینی را ناتمام تلقی نموده و از اینروی پای از دایره تئوریپردازی فراتر نهاده و با تأسیس نهادی علمی، دست بهکار تطبیق و پیادهسازی آن نظریه در قالب برنامه آموزشی ـ پژوهشی مدونی گردید. هویت خاص این نهاد در مسیر تولید علوم انسانی ـ اجتماعی اسلامی را میتوان حاصل نگاه ویژه ایشان به اهداف، ساختار، برنامهریزی درسی، معلم و متعلم دانست. از مهمترین شاخصههای این نگاه میتوان به برنامهریزی تلفیقی با رویکردی میان رشتهای، پیوند عملی حوزه و دانشگاه، تقدم تعلیم و تزکیه دینی بر تولید علم، جریانسازی علمی، برگزیدن و تربیت هدفمند نیروی انسانی (اعم آموزگار و آموزنده) و ... اشاره کرد. این نوشتار با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی با استفاده از اسناد و منابع کتابخانهای به بررسی مبانی و مؤلفههای دیدگاه و تجربه ایشان میپردازد.http://www.jsfc.ir/article_122204_6eb5d7dec0472507b8768a68ca3275e0.pdfدبیرخانه شورایعالی انقلاب فرهنگیفصلنامه علمی پژوهشی حکمرانی فرهنگ2008-3696135120201121Methodological Differences between Political Jurisprudence and Governmental Jurisprudenceتفاوت روششناختی فقه سیاسی سنتی و فقه حکومتی14317310386310.22034/jsfc.2020.103863FAرضاخراسانیاستادیار گروه علوم سیاسی و روابط بینالملل دانشگاه شهید بهشتیJournal Article20170518The relationship between individual inference (ijtihad) and politics has left fundamental impacts on the sociopolitical developments in contemporary Iran, to the extent that jurisprudential systems and jurisprudents have played an important role in the creation, establishment, or critique of the ruling political systems in Iran. On the one hand, the diversity of jurisprudential theories and viewpoints in the field of politics underlines the differences in their method and attitudes towards the individual, society, and government from religious perspective, and, on the other hand, change and innovation in jurisprudential system is always associated with change in the field of methodology. The hypothesis of this paper is as follows: The relationship between individual inference and politics in contemporary era is a function of the methodological developments in the jurisprudence discipline and consequently that of political jurisprudence that has caused transition from the traditional political jurisprudence to governmental approach to jurisprudence. Hence, the differences are as follows: Difference between individualistic and social inferential approaches; centrality of individual versus that of society; individual inferences based on primacy of laxity and primacy of duress; the way of dealing with the text; avoiding interpretationism versus expansion of the meaning of the text; application of reservation ; centrality of the right and commandment; sources of individual inference; heeding the executive dimensions of commandments; heeding the philosophy of commandments; efficiency of jurisprudence and the produced decrees in fulfilling the needs of the political system; expansion and application of jurisprudential rules; the level of reference to practical principles; differences in governmental understanding of the texts and traditions; expansion of the scope of religion to social spheres and management of the society; centrality of the individual in relationship between the individual and government; heeding the requirements of time and space; and, the degree of responsibility of individual and government in implementation of the Sharia.مناسبات میان اجتهاد و سیاست تأثیرات بنیادینی درتحولات سیاسی ـ اجتماعی ایران معاصربه همراه داشته است بهگونهای که دستگاههای فقهی و فقیهان در تولید، استقرار و یا نقد نظامهای سیاسی حاکم بر ایران نقش بهسزایی داشتهاند. از سویی تنوع نظریهها و دیدگاههای فقیهان در حوزه سیاست، حاکی از تفاوت در روشها و نگرش آنان به فرد، جامعه و دولت از منظر دین است و از سوی دیگر تحول و نوآوری در دستگاه فقه همواره با تحول در ساحت روششناسی همراه است. از اینرو مقاله حاضر براین فرض است که مناسبات اجتهاد و سیاست در دوره معاصر، تابعی از تحولات روششناختی در دانش فقه و بهتبع آن فقه سیاسی است که موجب گذار از فقه سیاسی سنتی به رویکرد حکومتی به فقه شده است. برایناساس مهمترین تفاوتها عبارتاند از: تفاوت در رویکرد اجتهادی فردی و اجتماعی، محوریت فرد در مقابل محوریت اجتماع، اجتهاد بر مبنای اصالهالاباحه و اصالهالحظر، چگونگی مواجهه با نص: پرهیز از تفسیرگرایی در مقابل توسعه معنای نص، کاربرد تقیه، محوریت حق وحکم، منابع اجتهاد، توجه به بعد اجرایی احکام، توجه به ملاکات احکام، کارآمدی فقه و احکام تولیدشده در تأمین نیازهای نظام سیاسی، گسترش و کاربرد قواعد فقهی، میزان مراجعه به اصول عملیه، تفاوت در فهم حکومتی از نصوص و روایات، توسعه قلمرو دین به عرصههای اجتماعی و اداره جامعه، محوریت فرد در مناسبات میان فرد و دولت، توجه به مقتضیات زمان و مکان و میزان مسئولیت فرد و دولت در تحقق شریعت.http://www.jsfc.ir/article_103863_55c1c3efca29f410c7ccc881c65ed20a.pdfدبیرخانه شورایعالی انقلاب فرهنگیفصلنامه علمی پژوهشی حکمرانی فرهنگ2008-3696135120201121A Study of the Way of Adapting Consumer Behavior Theories to Futures Studies Presuppositionsبررسی چگونگی تطبیق نظریههای رفتار مصرفکننده و مفروضات آیندهپژوهی17519612221310.22034/jsfc.2020.122213FAفرشیدعزیزخانیدکترای رشته آیندهپژوهی دانشگاه تهرانمجیدمختاریان پوراستادیار دانشکده مدیریت دانشگاه تهرانمحمدرحیمعیوضیاستاد علوم سیاسی دانشگاه شاهدمحمدرضااسمعیلی گیویاستادیار دانشکده مدیریت دانشگاه تهرانJournal Article20180420Conceptualization and thinking about the future of sustainable consumption of limited resources requires reliance on theories that can explain different aspects of the subject. Through a comparative study of the theories that explain the consumer behavior based on the presuppositions of futures studies, the present research is an attempt to answer the following question: Which consumer behavior theory, due to more compatibility with futures studies presuppositions, has more compatibility with the futuristic issues and has an inherent potential for futures studies? The findings of the research show that a synthetic set of consumer behavior theory, due to focusing on outside or structural factors, holism, creation of varied pictures and alternatives, heeding the collective wisdom in decision-making and paying attention to non-individual interests and time, have the highest degree of compatibility with the presuppositions of futures studies. Among this group of theories, the theory of practice or workmanship enjoys a high degree of ability for analysis and futurology of the consumption behavior of food or other sources such as garment, travel, sports, recreation, as well as different cultural products that are used and consumed in everyday life. In other words, the findings of the research are not limited to the food consumption and are capable of being applied in the futures study of the consumer behavior in different fields.مفهومسازی و تفکر درباره آینده پایدار مصرف منابع محدود، نیازمند اتکا بر نظریههایی است که بتوانند از زوایای مختلف به این موضوع بپردازند. این تحقیق با مطالعه تطبیقی نظریههای تبیینکننده رفتار مصرفکننده بر اساس مفروضات آیندهپژوهی، به این پرسش پاسخ میدهد که کدام نظریه رفتار مصرفکننده بهدلیل سازگاری بیشتر با مفروضات آیندهپژوهی، تطابق بیشتری با مباحث آیندهنگر مصرف دارد و در درون خود پتانسیل آیندهپژوهی را دارد. یافتههای تحقیق نشان میدهد که مجموعه نظریههای ترکیبی رفتار مصرفکننده بهدلیل توجه به عوامل بیرونی یا ساختاری، کلنگری، ایجاد تصاویر و بدیلهای گوناگون، در نظر گرفتن خرد جمعی در تصمیمگیری و توجه به منافع غیرفردی و زمان، بیشترین تطابق را با مفروضات آیندهپژوهی دارد. در بین این گروه از نظریهها نیز، «نظریه کردوکار» قدرت بالایی در تحلیل و آیندهپژوهی رفتار مصرف غذا یا مصرف سایر منابع مانند پوشاک، سفر، ورزش، تفریح و نیز محصولات مختلف فرهنگیای دارد که بهصورت روزمره و مستمر مصرف میشوند. به بیان دیگر، یافتههای این تحقیق، اختصاصی به مصرف غذا ندارد و در آیندهپژوهی رفتار مصرفکننده در حوزههای مختلف، قابل بهرهبرداری است.http://www.jsfc.ir/article_122213_285d6be70e0db4fc0879790d279f8940.pdf