دبیرخانه شورای‌عالی انقلاب فرهنگی فصلنامه علمی پژوهشی حکمرانی فرهنگ 2008-3696 11 44 2019 02 20 Social Ontological and Epistemological Principles of Critical Realism, with Emphasis on Roy Bhaskar’s Viewpoints مبانی هستی‌شناختی و معرفت‌شناختیِ اجتماعی رئالیسم انتقادی؛ با تأکید بر آراء روی بسکار 29 57 92143 10.22034/jsfc.2019.92143 FA حسین بنی‌فاطمه استاد جامعه‌شناسی دانشگاه تبریز راب شیلدز استاد جامعه‌شناسی دانشگاه آلبرتا، کانادا فاطمه گلابی دانشیار جامعه‌شناسی دانشگاه تبریز فردین قریشی استاد دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران فرهاد بیانی پژوهشگر پسادکتری گروه جامعه‌شناسی دانشگاه خوارزمی و دانشکده علوم اجتماعی و رفتاری دانشگاه آمستردام Journal Article 2017 03 15 The objective of this study is to introduce the social ontological and epistemological principles of the school of critical realism and to explain the approach of this school in relation to social world and its event to show how by utilizing the principles of this school one can attain a better explanation of social realities. Although this school is realist from ontological perspective and is interpretative-hermeneutic from epistemological perspective, it has serious criticisms on these two schools and accuse both of them of epistemic fallacy. In viewpoint of critical realists, the nature of social reality has three layers, i.e. real, actual, and empirical. The real layer is the very fundamental mechanism of creation and development of social realities that should be emphasized and studied by social sciences researchers. However, most of social researches are limited to the discovery of actual layer of social reality. Bhaskar, by offering RRREIC schema (resolution, redescribing, retroduction, eliminating, identifying, and correcting), tries to understand the more fundamental layers of social reality and also believes that continued criticism of human findings and experiences of human society leads to acquisition of reliable knowledge and prepares the grounds for possibility of redemption. Attempt has been made in this article through development of this method and its employment for explanation of one example of social realities to provide answer to the claim that critical realism has remained at the level of a philosophical school and has not been able to provide an applied methodology for analysis of social events. هدف این نوشتار ارائه مبانی هستی‌شناسانه و معرفت‌شناسانه مکتب رئالیسم انتقادی است و سعی می‌شود نگرش این مکتب را در ارتباط با جهان اجتماعی و رویداد‌های درون آن توضیح دهد و نشان دهد چگونه می‌توان با استفاده از مبانی این مکتب به تبیین بهتر واقعیت اجتماعی دست یافت. اگرچه این مکتب از جهت هستی‌شناسی، رئالیست و از بابت معرفت‌شناسی، تفسیری ـ هرمنوتیک است اما انتقاد‌های جدی به این دو مکتب دارد و هر دو مکتب را به مغالطه معرفتی متهم می‌کند. از نظر رئالیست‌های انتقادی ماهیت واقعیت اجتماعی دارای سه لایه واقعی، رویدادی و تجربی است که لایه واقعی همان مکانیسم بنیادی خلق و تحول واقعیت‌های اجتماعی است که باید مورد تأکید و مطالعه محققین علوم اجتماعی باشد. این در حالی است که بیشتر تحقیقات اجتماعی محدود به کشف لایه رویدادی واقعیت اجتماعی‌اند. بسکار با ارائه روش پژوهشی Rrreic سعی در شناخت لایه‌های بنیادی تر واقعیت اجتماعی دارد و همچنین معتقد است انتقاد مداوم از یافته‌ها و تجارب انسان‌‌ها از جامعه هم سبب دستیابی به معرفت معتبر می‌شود و هم امکان رهایی‌بخشی را فراهم می‌کند. در این مقاله با بسط این روش و استفاده از آن در تبیین یک نمونه از واقعیت‌های اجتماعی کوشش می‌شود تا به این اتهام که رئالیسم انتقادی درحد یک مکتب فلسفی باقی مانده است و نتوانسته برای تحلیل رویداد‌های اجتماعی روش‌شناسی کاربردی ارائه کند، پاسخ داده شود. http://www.jsfc.ir/article_92143_0d8ec7cf69240c1055b2a6e91fb91b3b.pdf