دبیرخانه شورای‌عالی انقلاب فرهنگی فصلنامه علمی پژوهشی حکمرانی فرهنگ 2008-3696 18 70 2025 08 23 The Future University Model: An Approach Based on Science, Technology, and Innovation with the Smart Fishbone Technique الگوی دانشگاه آینده: رویکردی مبتنی بر علم، فناوری و نوآوری با تکنیک هوشمند استخوان ماهی 93 122 245068 10.22034/jsfc.2026.548105.2870 FA علی فرمانی دانشیار گروه مهندسی برق الکترونیک، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران. حوریه مرادی گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران. Journal Article 2025 09 19 The lack of a coherent and strategic model for science, technology, and innovation (STI) governance in Iranian universities represents the main challenge addressed in this study. This article seeks to design a future-oriented university model for Iran based on STI governance, while briefly examining existing conditions and challenges. Adopting an exploratory and inductive approach, the study systematically develops theoretical propositions grounded in empirical evidence. The root causes of current challenges were identified through structured brainstorming and expert consultation using the Delphi method, with participation from seven nationally recognized university professors. Based on these inputs, a future university model was conceptualized and visualized using a smart Ishikawa (fishbone) diagram, in which causal factors were arranged from the least to the most complex, moving from the tail to the head of the diagram. Additionally, a relational framework of the future university—covering inputs, outputs, outcomes, and impacts—was designed and articulated. The findings indicate that the future university model in Iran consists of six dimensions and twenty-five variables, classified according to their complexity within the fishbone structure. Among these, professional and transformational management emerged as the most complex factor, while the use of innovative learning methods was identified as the least complex. Overall, the results suggest that achieving the future university in Iran necessitates a fundamental transformation of university governance, with an emphasis on transformational leadership, educational innovation, and systematic interaction among universities, industry, and society. فقدان یک الگوی نظام‌مند و راهبردی برای دانشگاه‌های ایران در راستای حکمرانی علم، فناوری و نوآوری مسئله اصلی این پژوهش است. مقاله حاضر ضمن ارائه شرح مختصری از وضعیت و مسائل موجود در دانشگاه‌های کنونی با هدف طراحی الگوی دانشگاه آینده مبتنی بر حکمرانی علم، فناوری و نوآوری در ایران با استفاده از تکنیک خلاقانه ایشیکاوا (استخوان ماهی) طراحی گردید. این مقاله با رویکرد اکتشافی و روش استقرایی تئوری‌ها و گزاره‌ها را به شکلی نظام‌مند و براساس داده‌های مبتنی بر واقعیت تدوین کرد. سپس، عللی که مسائل را به وجود آورده‌اند به صورت هدفمند و از طریق طوفان فکری و با نظر متخصصین دلفی (7 نفر استاد برجسته متخصص در سطح دانشگاه‌های کشور) بدست آورده و در نهایت الگوی دانشگاه آینده با تکنیک هوشمند استخوان ماهی ترسیم گردید. به‌طوری که مسائل و علل از کمترین پیچیدگی به بیشترین پیچیدگی به‌ترتیب از دم تا سر ماهی نوشته شدند. در پایان نیز مدل ارتباطی دانشگاه آینده (Input، Output، Outcome و Impact) طراحی و تبیین شد. یافته‌ها نشان داد که مهمترین مؤلفه‌های تشکیل دهنده دانشگاه آینده در ایران در 6 شاخص و 25 متغیر دسته‌بندی شدند که برحسب میزان پیچیدگی در نمودار تکنیک خلاقانه استخوان ماهی ترسیم شدند. مدیریت حرفه‌ای و تحول‌گرا بیشترین پیچیدگی و بکارگیری روش‌های یادگیری جدید در فرایند آموزشی کمترین پیچیدگی را دارا بودند. یافته‌ها نشان می‌دهد که تحقق دانشگاه آینده در ایران مستلزم بازطراحی حکمرانی دانشگاهی با محوریت مدیریت تحول‌گرا، نوآوری آموزشی و تعامل ساختاریافته دانشگاه با صنعت و جامعه است. http://www.jsfc.ir/article_245068_f4d22fd3a4f6c317f2fbb444267bb022.pdf